Scapino Ballet herneemt Kathleen en Beautiful Freak. Te zien in Enschede op donderdag 3 november.

door Nanska van de Laar

Een bijna industrieel toneelbeeld tegenover een kwetsbare choreografie. Ed Wubbe verstaat de kunst contrasten samen te brengen die elkaar doen versterken. 'Beeswing', een duet dat hij maakte voor dansers Annemarie Labinjo en Besim Hoti, levert dat bewijs. Een hard ogende brug op het achterdoek, uit de speakers cellosuites van Bach en op het toneel twee dansers die soms verloren lijken. Hun bewegingen zijn fragiel, maar gelijk ook zo krachtig.

De intimiteit tussen Hoti en Labinjo heeft een verstillend effect. Het is een ingetogen en ontroerend intermezzo in een dynamisch programma. 'Beeswing' is onderdeel van het programma 'Kathleen+' waarmee Scapino Ballet Rotterdam de komende maanden door Nederland toert. Op 3 november is de voorstelling te zien in het Wilminktheater in Enschede.

De programmatitel verwijst ook naar de gelijknamige choreografie van Wubbe uit 1992, waarmee het oorspronkelijk Amsterdamse gezelschap een nieuwe weg insloeg. De rauwe, strakke choreografie op de muziek van de in 2002 opgeheven metalband Godflesh was
indertijd opzienbarend en vernieuwend. In een keer was duidelijk dat in 1992 met de net aangetreden artistiek leider Wubbe het gezelschap een nieuwe koers ging varen.

'Kathleen' blies toen en blaast nu nog steeds een onophoudelijke stoot energie de zaal in. Vernieuwend is het stuk nu niet meer, maar Wubbe heeft zich de afgelopen jaar dan ook ontwikkeld als een choreograaf die iedere keer weet te verrassen, zowel in bewegingstaal als thematiek. Zou 'Kathleen' nu nog zo geruchtmakend zijn dan zou dat betekenen dat het gezelschap stil is blijven staan. Het tegendeel is echter waar, maar dat neemt niet weg dat 'Kathleen' nog steeds indrukwekkend is om te zien en bovendien is het actueel.

Wubbe liet zich voor zijn choreografie inspireren door 'The Rogues Gallery', een boek over Amerikaanse criminelen in de negentiende eeuw. Dat vertaalde zich in een stuk, waarin – in een grimmige sfeer – een uitzichtloze toekomst van hangjongeren wordt geschetst. Maar Wubbe is geen doemdenker, want uit 'Kathleen' spreekt ook hoop en vertrouwen. Harde en agressieve bewegingen wisselt hij af met tedere en liefdevolle momenten. Als geheel blijft 'Kathleen' een verbluffend en toegankelijk werk dat zeker de jonge generatie aan zich zal weten te binden.

Minder toegankelijk is 'Beautiful Freak' van Marco Goecke. Althans, voor wie voor het eerst kennismaakt met het werk van Scapino's huischoreograaf. De razendsnelle bewegingen en de zwarte humor, die zo kenmerkend zijn voor Goecke's choreografieën, kunnen overrompelend zijn. Goecke is een choreograaf die zich moeilijk laat vatten, maar dat maakt hem en zijn creaties juist zo fascinerend.

'Beautiful Freak' maakte hij in 2007 en is geïnspireerd op de aftakeling van jazztrompettist Chet Baker. Voor Goecke aanleiding verzet tegen fysiek verval in beeld te brengen en dat doet hij op een manier zoals hij dat alleen kan. Zijn sensationele bewegingstaal geven de dansers iets dierlijks – soms zijn het zelfs net insecten – en dat roept een associatie op met verwildering, die optreedt als de pijn niet langer te houden is. Gruwelijk en triest, maar de werkelijkheid. Goecke verhult niets, legt de menselijke ziel in beweging bloot en dat is de schoonheid van 'Beautiful Freak'.