Let op: Deze website is gerestaureerd met behulp van gearchiveerde inhoud. De website eist geen rechten op deze inhoud.

Avontuur, reizen, onderweg!

Avontuur, reizen, onderweg!

Boeken Comments Off

Nieuwe roman Stephan Enter heeft een allure die aan het werk van W.F. Hermans doet denken.

door Arie Storm

Toen Harry Mulisch net was overleden, werden soms namen gepubliceerd van Nederlandse schrijvers die de ‘nieuwe grote drie’ zouden kunnen vormen. De echt grote schrijvers werden daarbij over het hoofd gezien. Zo kwam Stephan Enter nergens op die lijstjes voor. Grunberg wel en Enter niet! We leven in een raar land. Gelukkig kunnen de werkelijke liefhebbers zich weer naar de boekhandel reppen. Er is een nieuwe Enter. Een roman. Titel: Grip.

De roman begint met een fenomenaal deel. Paul van Woerden, een veertiger, stapt in de Eurostar, de trein die via een tunnel onder Het Kanaal door naar Engeland gaat. Enter weet daarbij het juiste Kuifje-gevoel op te roepen: avontuur, reizen, onderweg!

Aan de verhoging van de sfeer draagt een mysterieus krantenartikel bij. Daarin wordt gespeculeerd over de mogelijkheid van onsterfelijkheid: ‘Een Amerikaanse hoogleraar beloofde dat de wetenschap de mens het eeuwige leven ging geven.’
De krant wordt Paul aangereikt door Vincent Voogd, een vriend die hij zoÕn twintig jaar al niet heeft gezien. De beide mannen zijn op weg naar Wales om daar een reŸnie te houden met Martin en Lotte. Die laatste twee zijn inmiddels getrouwd met elkaar en wonen in Swansea. In het eerste deel staat Paul centraal, in het tweede Martin en in het derde Vincent. Er is nog een kort vierde deel. En daarin kijken we niet, zoals je misschien wel zou verwachten, door de ogen van Lotte. Lotte – what’s in a name – is de vrouw die alle drie de mannen nog druk bezighoudt. Een van de drie mannen krijgt in dit boek het laatste woord.

Het vriendenclubje beklom twintig jaar geleden in Noorwegen bergen. En daar is vanzelfsprekend iets gebeurd. Die gebeurtenis heeft nog steeds invloed op het hier en nu. Dat klinkt misschien niet al te opwindend, maar door Enters swingende aanpak wordt het dat wel.

Het geheim van deze roman zit in de stijl; zoals dat zo vaak het geval is. Enter bereikt door zijn beeldende wijze van schrijven in zekere zin de onsterfelijkheid; er zit bijzonder veel beweging en leven in dit boek.
Paul is het personage dat zich van het belang van deze zaken het meest bewust lijkt. Hij dénkt in bewegende beelden en metaforen. In de trein overweegt hij bijvoorbeeld dit: ‘En het deed er niet toe waar je was, je voelde hoe elke plek in beweging kwam zodra je echt keek, zodra je aandacht zich boog als over een mierenhoop – hoe de wereld zoemde en ritselde en onophoudelijk werd aangeraakt door – door de tijd; ja, wat anders.’

Zijn kinderlijke enthousiasme werkt aanstekelijk. Na de trein zitten ze al snel in de metro. Opgetogen zegt Paul: ‘De grootste stad van Europa boven je hoofd.’
Hij voegt er dit aan toe: ‘En wij gaan er onderdoor – zoiets zou een oude Kelt als de krankzinnigste gebeurtenis van zijn leven beschouwen!Õ
Intussen gebeurt er iets subtiels. Enter speelt de verschillende personages geraffineerd tegen elkaar uit. Waar Paul oog en gevoel heeft voor beweging, voor leven kortom, daar zit Vincent hopeloos vast in het verleden. Hoewel Vincent aanvankelijk de meest soevereine lijkt te zijn van het stel, krijgt hij het in deze roman het moeilijkst. Paul raakt opgewonden door het idee van onsterfelijkheid, Vincent moet er niets van hebben.

Ze rijden even later in een trein op weg naar en door Wales. Het valt Vincent op dat er nergens klokken zijn boven de perrons. De roman krijgt door dit soort waarnemingen van de personages – observaties die concreet zijn en die tegelijkertijd een symbolische waarde hebben – een allure die aan het werk van W.F. Hermans doet denken.

Voortdurend zit er dynamiek en energie in deze roman. Uiteindelijk verlaten we de trein, maar dat is bijna jammer. Kijk met Paul mee naar buiten en zie het landschap fonkelen en glimmen. En zie het léven, vooral. Want op het leven heeft Enter in deze roman op prachtige wijze grip weten te krijgen.

Author

Back to Top