De Twentsche Courant Tubantia/ TwenteUITdekunst heeft een eigen interview gehouden met Dan Brown, de schrijver van nu Het Verloren Symbool en ooit De Da Vinci Code. Niet eerder gaf hij interviews aan Nederlandse media.

door Theo Hakkert
foto: GPD/Brunopress

'Goede boeken zijn als het leven waaruit de momenten van verveling zijn weggelaten. Hoe korter de tijd in een boek duurt, hoe hoger de spanning is en hoe hoger het tempo moet zijn. Drie boeken geleden duurde het verhaal dágen. In De Da Vinci Code was het 24 uur, nu in Het Verloren Symbool zit ik op 12 uur. Wie weet komt er ooit een boek over één uur uit het leven van Robert Langdon. Dat zou wat zijn!"
Hij spreekt met een gretigheid alsof hij na de koffie meteen gaat schrijven, maar Dan Brown (45) heeft geen haast. Later op de middag wandelt hij rustig weg. Het motregent. De schrijver neemt het voor lief en houdt zijn paraplu gesloten.

Hij is van hier, van Exeter, een uur rijden van Boston. Zijn vader was docent aan de Philipps Exeter Academy verderop. Zijn vader, die hem een chronische voorliefde voor puzzels, speurtochten en raadsels bijbracht. Voor de boekhandel van dit studentenstadje heeft Dan Brown duizend exemplaren van zijn nieuwe thriller gesigneerd. Ze zijn op.

Elders zou hij niet zomaar over straat lopen. De mensen zouden elkaar aanstoten: kijk, daar loopt de schrijver van De Da Vinci Code. Met dat boek veroorzaakte Dan Brown in 2003 grote opschudding, met name in religieuze kringen. Een van de verhaallijnen wilde dat Jezus en Maria Magdalena getrouwd waren, kinderen hadden gekregen en dat er tot deze tijd aan toe nazaten van hen zouden bestaan. Een geheim genootschap bewaakte het geheim, al waren er tal van aanwijzingen te vinden op kunstwerken als Het laatste avondmaal.
Een snelle, briljante thriller, met een hoofdrol voor professor religieuze symboliek Robert Langdon, die niet geheel los te zien valt van de persoon Dan Brown. Deze ochtend zegt hij het zo: "Robert Langdon is de man die ik zou willen zijn. Hij is moedig en heeft een fascinerend leven."

Nadat het stof van de wereldwijde beroering was neergedaald, waren er tientallen miljoenen exemplaren van De Da Vinci Code verkocht en was Dan Brown een gefortuneerd man. Rond hem was een complete industrie ontstaan. Allerlei mensen schepten er plezier in te voorspellen waar dat volgende boek over zal gaan. "Sindsdien kan ik niet meer zonder vermomming over straat", zegt hij.

Het Verloren Symbool speelt zich af in Washington. "Toen ik naar Washington ging voor de research droeg ik een bril en een hoed." Hij maakt een gebaar alsof hij daarbij ook wel eens een pruik heeft gedragen. "Ik ben zelfs naar steden geweest waar ik niet hoefde te zijn. Juist om me te laten zien. Zodat er gefluisterd werd: zie je dat, dat is Dan Brown, misschien laat hij zijn boek wel hier spelen."
Wat een gedoe. "Ja, maar ik vind het belangrijk dat mijn lezers deze plaatsen, ideeën en thema's uit de eerste hand krijgen. Ze moeten verrast zijn. Ik denk dat het me ook deze keer weer is gelukt door met de noëtische wetenschap op de proppen te komen. Ook mijn keuze voor de geschiedenis van de vrijmetselaars heeft iedereen verrast. En dat is goed. Ik wil dat elk boek een verse, maagdelijke ervaring voor de lezer is. Ik wil en zal niet voldoen aan de voorspellingen."

Noëtische wetenschap, weinigen weten wat het inhoudt. Het basisidee is dat de geest sterker is dan de materie. Als heel veel mensen tegelijk aan hetzelfde denken en hetzelfde wensen, dan gebeurt het ook. Deze telekinetische denkkracht is een slapende vaardigheid die, mits geoefend, grote invloed kan hebben. "Niemand zag aankomen dat ik over noëtische wetenschap zou schrijven. Dat was een schok", stelt hij tevreden vast.

De vrouw in het boek die deze wetenschap beoefent is Katherine, de zuster van Peter Solomon, de vriend en mentor van Robert Langdon. Langdon wordt, zogenaamd door zijn vriend, naar Washington geroepen om een lezing te geven, maar het enige wat hij daar van Solomon aantreft, is diens afgezaagde hand. Daar zitten allerlei tatoeages en andere aanwijzingen op. Langdon en Katherine hebben slechts een paar uur om Solomon levend terug te vinden.

Brown neemt in het boek een aantal vooroordelen tegen de vrijmetselaars weg. Hij benadrukt dat de met raadselen omgeven vrijmetselarij een tolerante organisatie is op het gebied van religie. Ze geloven wel in een hogere macht, maar iedereen mag zelf weten welke. Dit voert rechtstreeks terug, zo blijkt, naar de jeugd van Dan Brown, hier in Exeter. Midden in het stadje staat een vrijmetselaarstempel. Het staat groot op de gevel. Ergens voelt het als gepast dat deze zaterdag de straten worden bevolkt door verklede kinderen die een voorschot nemen op Halloween.

"Op deze campus ben ik opgegroeid. Nog altijd komen de studenten overal vandaan. Vroeger was er één kerk voor christenen, moslims, joden, iedereen. Ik wist niet dat er buiten deze beschermde omgeving intolerantie was tussen de religies, dat er racisme was ook niet. Ik zag de wereld als een universele smeltkroes. Schokkend om te ervaren dat het anders was. Vandaar dat in dit boek religieuze tolerantie een grote rol speelt. Vandaar dat ik zo positief ben over de vrijmetselaars, want zij hangen die tolerantie aan." Hij wil het toch even gezegd hebben: "Zelf ben ik geen vrijmetselaar."

Zonder de Bijbel geen thrillers van Dan Brown, zeker deze nieuwe niet. Een goede aanleiding hem te vertellen over Ellen van Wolde van de Radboud Universiteit in Nijmegen, die recent is gepromoveerd op de stelling dat de eerste zin van de Bijbel altijd verkeerd is vertaald. Niet 'In den beginne schiep God hemel en aarde', maar 'scheidde'. Hij hoort het met allengs groter wordende ogen aan. "Fantastisch! Fascinerend! Wat een geweldige vondst. Dit zet alles op z'n kop." Hij kan nauwelijks wachten op het moment dat hij kan gaan googlen.

Hij is vanmorgen om vier uur opgestaan. Uit gewoonte. Dan Brown werd bij De Da Vinci Code van plagiaat beschuldigd. Een jaar leefde hij in een hotel in Londen, waar het proces zich zo lang voortsleepte. "Ik heb daar geschreven aan dit boek. Elke morgen van vier tot negen. Dan ging ik naar het proces. Ik kon niet toestaan dat deze mensen, die me valselijk hadden beschuldigd, me ook nog het schrijven zouden afpakken. Ze konden van alles van me afnemen, gezondheid, geld, tijd, maar het zou me niet stoppen. 's Middags kon ik niet, maar de
ochtenden waren van mij en dan zou ik schrijven."

Zijn boeken denkt hij helemaal door voordat hij begint. Aan Het Verloren Symbool ligt een synopsis van honderd pagina's ten grondslag. Verrast hij zichzelf nog wel eens? Hij kijkt betrapt op.

"Ik ben vaak verbaasd hoe duister en gewelddadig ik ben in mijn werk. Er zitten gruwelijke scènes in dit boek, extreem gewelddadig. Brute moorden. Ben ik dat? Ik wist niet dat ik die duistere kanten heb."
Brute moorden. Zoals de moord op Trish, de assistente van Katherine Solomon. Wat Katherine zelf aan gruwelijkheden overkomt. De dood van Robert Langdon. Pardon?
De 'superheld' haalt heus het eind van het boek levend, maar toch komt het zover dat de lezer denkt: dit gaat ook Dan Brown niet meer oplossen. "Toen ik het manuscript inleverde, heb ik het ingeleverd tot en met dat moment. Ik was nog met het einde bezig. Ze werden helemaal gek. Langdon laten doodgaan? Ik zei: ik wil niet meer over Langdon schrijven, ik heb genoeg van hem. Ik word moe van die kerel en ik wil ook niet dat iemand anders over hem schrijft, dus laat ik hem sterven."
Hij wist natuurlijk zelf de oplossing al. "Ik schrijf mezelf wel vaker doodlopende straten in. Dan bid ik bijna om goddelijke interventie om eruit te komen."
In een kleine, maar cruciale passage in Het Verloren Symbool typeert Brown zijn eigen werk. Hij laat Langdon zeggen: 'Dit verhaal is een mengvorm van diverse klassieke legenden waarin veel elementen van populaire mythologie zijn verwerkt'. Dan Brown: "Dat ís zo. Ik schrijf over alle mythen tegelijk. We vertellen elkaar dezelfde verhalen telkens opnieuw. De thema's zijn altijd dezelfde: goed tegen kwaad, de queeste van de mens om meer te zijn dan hij is. Alles van vroeger resoneert in de literatuur van nu. Er komt een moment dat alle verhalen op basaal niveau hetzelfde zijn."

In razend tempo passeren piramides, puzzels, wetenschappers, esoterische theorieën de revue. Langdon is een soort
stand-upwetenschapper, die al rennend symbolen duidt en middeleeuwse raadsels oplost. Zitten tempo en kennis elkaar niet in de weg, vraag je je af.
"Het is een delicate balans. Ik wil de roman voortstuwen. Voor sommige mensen zijn mijn boeken te snel. Anderen vinden dat er te veel beschrijving in zit, te veel wetenschappelijke rimram." 90 procent van wat hij schrijft, gooit hij weg. "Je mag niet verliefd worden op je research. Het gaat om de lezer. Je geeft ze alleen de informatie die ze nodig hebben." 

 - - -

ALLEEN OP DE SITE

Robert Langdon, het hoofdpersonage van De Da Vinci Code én Het Verloren Symbool, is wel eens een kruising tussen James Bond en Indiana Jones genoemd. Razende speurtochten die herhaaldelijk tot een goed einde komen op of zelfs over de drempel van de poorten tot de hel. Maar waar met name Bond graag en passant een dame of twee, drie verleidt, komt Langdon zelden verder dan een arm om een schouder tijdens het verwoorden van een hoger inzicht. De intimiteit is ver te zoeken.

Dan Brown lacht en verdedigt zich. “Mijn verhalen spelen zich in korte tijd af. Wellicht heb jij meer geluk dan ik, maar binnen 24 uur intimiteit met een vrouw, dat valt niet mee. Ik weet dat seks boeken doet verkopen. Maar ik heb ook veel jonge lezers, en ik wil alleen maar in mijn boeken stoppen wat dienstbaar is aan het verhaal. Als seks nodig is, dan zal er seks in voorkomen. Maar in dit geval, is het irrelevant."

"Aan het eind van Het Bernini Mysterie weet je dat Langdon een heel leuke avond tegemoet gaat. Met Sophie, aan het eind van De Da Vinci Code, vond ik intimiteit niet gepast gezien de bloedlijn tussen haar en Christus.”

Dan zou Langdon met een afstammeling van Jezus naar bed zijn geweest. Klinkt niet eens onlogisch, gezien het hele verhaal, maar Brown wil er niet van weten. Maar hoe zit het eigenlijk met die jonge lezers. Geen intimiteit, wel gruwelijke moorden?

“Dat klopt, ja. Ik weet niet hoe het in Nederland is, maar hier in de VS wordt geweld veel meer geaccepteerd dan seks. Het is de wereld op z’n kop, maar het is zo. Verbazingwekkend, maar op televisie kun je gerust een vrouw in de borst schieten, geen probleem, maar o wee als je een vrouwenborst aanraakt, hoe liefhebbend ook.”

Het interview staat zaterdag 31 oktober in de bijlage Spectrum.