Hevig verliefd was Jan Wolkers toen hij in 1957 een half jaar in Parijs woonde. Op de twaalf jaar jongere Annemarie Nauta. Ze schreven elkaar over en weer brieven. Liefdesbrieven, soms druipend van erotiek. Leidenaar Onno Blom, biograaf van Wolkers, vond de brieven terug en bundelde ze in het boek 'Brieven aan Olga'.

door Theo de With 

De titel slaat op de romanfiguur Olga in Wolkers' bestseller 'Turks fruit'. „Ik ben die Olga”, beweert Annemarie Nauta. Het is inderdaad frappant hoeveel gelijkenis Olga en Annemarie vertonen. Jan Wolkers zag het anders. „'Turks fruit' is een roman, geen autobiografie”, was zijn verweer. Ik heb een aantal vrouwenfiguren in elkaar geschoven, gecombineerd tot Olga. Eén echte complete Olga heeft nooit bestaan.”
Annemarie Nauta was Wolkers' tweede vrouw. Hij was nog met Maria getrouwd toen hij als een blok voor de jeugdige Friezin viel. Hun relatie heeft vier jaar geduurd, waarvan ze er twee gehuwd waren. En eindigde net zo heftig als die in de zomer van 1956 was begonnen.
Onno Blom werkt aan de biografie van de in 2007 overleden schrijver, schilder en beeldhouwer Jan Wolkers, die over drie jaar moet verschijnen.

Tijdens zijn onderzoek op Texel stuitte de biograaf op dit pakket brieven. „Ik wist van het bestaan”, zegt de Leidenaar. Een jaar voor zijn dood had Wolkers de brieven naar zijn uitgever gestuurd. Hij wilde ze laten uittikken en publiceren. „Op het laatste moment belde hij dat de enveloppe niet geopend mocht worden. Dat wekte uiteraard de nieuwsgierigheid, maar de brieven zijn teruggestuurd naar Texel. Jan wilde ze verwerken in een roman. Dat was een jaar voor zijn dood. Die roman is er nooit gekomen.”

Zijn half jaar in Parijs heeft Wolkers als mythisch ervaren. Hij was in de leer bij de befaamde beeldhouwer Ossip Zadkine, woonde in de mooiste stad van de wereld en was dodelijk verliefd op Annemarie Nauta. „De brieven zijn dan ook geweldig”, vindt Onno Blom. „Ze
zinderen van liefde. Wolkers had nog niet gedebuteerd als schrijver. Hij stond op de drempel van het schrijverschap.” Liefje, eet je goed, dat je niet mager wordt, rook je niet te veel, dat heb je beloofd, en ga je niet te laat naar bed? Schrijf me gauw een fijne, hete brief terug!
Zo besluit Jan Wolkers zijn eerste brief vanuit Parijs. Hij daagt haar uit prikkelende en seksueel getinte brieven te schrijven. Ze stemt erin toe. Eerst aarzelend, maar later vol overgave.

 Blom: „Het is bijna porno. Dat een 19-jarig meisje uit de provincie dat durfde in de bekrompen jaren vijftig.” Sommige passages zijn letterlijk terug te vinden in 'Turks fruit'. Het is daarom ook niet vreemd dat Annemarie Nauta zichzelf herkende in deze romanfiguur. Iedereen kent de filmbeelden van Rutger Hauer en Monique van de Ven die samen op de fiets naar de ambtenaar van de burgerlijke
stand gaan om te trouwen. Zo ging het in het echt ook. Annemarie op de bagagedrager van Wolkers' fiets.  Toen de film in de jaren zeventig massa's mensen naar de bioscoop trok, heeft Annemarie Nauta nog een giftig interview gegeven op televisie. Ze voelde zich gekwetst. „Er werd over mij geroddeld, ik werd nagewezen. Ik zou een vieze, geile snol zijn geweest.” Ook beschuldigde ze Jan Wolkers van mishandeling. Een handgemeen maakte in 1960 definitief een einde aan hun relatie. Wolkers vertelde dat hij daarna alles wat aan haar herinnerde had verbrand. Dat bleek niet helemaal waar. Bij zijn naspeuringen in het Texelse huis vond Onno Blom ook een stapeltje brieven van
Annemarie aan haar geliefde in Parijs.

Voor de biografie reisde Blom een aantal keren naar het noorden des lands om haar te spreken. Inmiddels wil ze niet meer in de publiciteit. „Ze vindt het nog steeds moeilijk, al heeft ze wel ingestemd met de uitgave van dit brievenboek. Ze betrekt het allemaal nog steeds op zichzelf. In die zin is zij net zo wispelturig als Olga in 'Turks fruit'.” De biograaf is lyrisch over de gevonden brieven. „Je voelt de spanning tussen die twee. Nog eens versterkt door de kritiek van haar ouders, die het maar niets vonden dat hun dochter aanpapte met zo'n straatarme artiest.” Onno Blom gelooft niet dat Olga honderd procent Annemarie is. „Olga gaat in 'Turks fruit' dood aan een hersentumor. Hij liet zich inspireren door vriendin Ida Sipora die in het Academisch Ziekenhuis Leiden op een vergelijkbare manier overlijdt. Olga is de
verbeelding van Wolkers' ideale liefde. En dat was Annemarie voor een periode.”

'Brieven aan Olga', Jan Wolkers, bezorgd en ingeleid door Onno Blom, uitgeverij De Bezige Bij, 19,90.