TwenteUITdeKunst een multimediaal platform op het gebied van uitgaan, kunst en cultuur en alle evenementen

TwenteUITdeKunst een multimediaal platform op het gebied van uitgaan, kunst en cultuur en alle evenementen | De wereld van vroeger en de wereld van nu

De wereld van vroeger en de wereld van nu  

door Arie Storm

Iris Koppe is een fijne, jonge schrijfster. In 2007 verscheen de roman Rosiri; het resultaat van een feuilleton dat ze in 2005 en 2006 voor NRC Handelsblad schreef. Nu is er de roman De man met de schaar. Je ziet het talent, maar je ziet ook nog veel onrust in dit proza.

Het oproepen van sfeer is zeker een van Koppes sterke punten. Op een gegeven moment krijgt Marien, een van de hoofdpersonen, een telefoontje. Haar vriendje deelt mee dat er iets verschrikkelijks is gebeurd. Ze is wakker gebeld en ze is nog slaapdronken: 'In haar nachthemd liep ze naar het raam en keek naar buiten. Het ijsje stond in het licht van een lantaarn en maakte een grote langwerpige schaduw op het grasveld.'
Hier had Koppe heus nog wel wat langer door mogen gaan. Maar nu volgt meteen de verschrikkelijke mededeling. En dan zijn we beland bij het einde van het hoofdstuk.

Dat ijsje is een fraai decorstuk. De moeder van Marien heeft gegrapt dat ze zo'n ding wel leuk vindt en prompt staat het geval van een meter vijfentachtig op de ochtend van Moederdag in de tuin. Iets wat is geregeld door de op het gebied van de rottigheid doortastende vriendin van Marien, Elena.

Met Marien en Elena zijn twee belangrijke personages genoemd. Het zijn meisjes, of eigenlijk jonge vrouwen van begin twintig, die door het leven zwalken. Koppe voert ze - samen of alleen - in vaste decors op: in een Georgisch restaurant, in een stamcafé, op de universiteit, op de schietvereniging (!), bij de burgerlijke ouders van Marien thuis in Emmeloord ('na de dood van de kale politicus was er een hoop verbittering in het interieur geslopen'). Die concrete omgevingen verlenen het verhaal een zekere strakheid.

Een belangrijke locatie vormt tevens de virtuele wereld waarin ze zich bevinden. In het café wordt er zelfs indirect gecommuniceerd via Facebook. Marien leest, nadat ze met een bitter lemon voor zichzelf aan tafel is teruggekeerd, bij de status-update op Facebook van het meisje tegenover haar het volgende: 'Zo vervelend, van die mensen die in het café alleen drankjes voor zichzelf halen.' En: 'Zes mensen vonden dat leuk. Toevallig net de zes mensen die aan de ronde tafel zaten.'

Hier wordt op een tegenstelling aangestuurd, dat is duidelijk. Het leven van nu, met al die sociale netwerken op het web, de gerichtheid op mobiele telefoons, het ontbreken van werkelijk contact en zelfs de fysieke ongemakken die het computergebruik uiteindelijk met zich meebrengt - Marien volgt een therapie om van haar muisarm af te komen en haar vriend, die ze bij die therapie ontmoet, is nauwelijks tot vrijen in staat door de computerblessures die hij heeft opgelopen - wordt afgezet tegen een mooier leven vroeger, een leven zonder Facebook.

En nu komt een van de sterkste punten van deze roman. Waar je misschien zou verwachten dat Koppe moeiteloos in het hoofd van die jonge vrouwen kruipt, excelleert ze in de alternerende hoofdstukken die gaan over de opkomst van de politicus 'de Kreeft', de 'man met de schaar' van de titel. Zijn programma is overzichtelijk nostalgisch: hij is vóórstilstand, vóór vroeger en tegen de toekomst en tegen computers.

Maar dat doet er allemaal misschien niet eens veel toe. Koppe weet deze man heel dichtbij te brengen, en hem sterk te schetsen in zijn euforie, zijn angsten en zijn woede. Mooi is ook hoe Marien hem observeert wanneer ze hem op tv ziet: 'Achter de sympathieke ogen zat een onpeilbare diepte, een ruimte die hij bewaarde voor nooit vertelde geheimen. Het was niet de frustratie over de vooruitgang. Het was juist frustratie over vroeger.'

En die frustratie wordt overtuigend zichtbaar gemaakt in de stukken over de Kreeft. Wel weer spijtig is dat de roman met gooi-en-smijtwerk eindigt; iets meer rust had ook hier het boek beter gemaakt.
Maar dat gaat goed komen, in de toekomst.

 
De wereld van vroeger en de wereld van nu van  Theo Hakkert
Gepubliceerd: 10-05-2011 , Laatst bijgewerkt: 10-05-2011

Extra info

Iris Koppe: De man met de schaar. De Bezige Bij. 18,50 euro.