De maagd Marino van Yves Petry is gebaseerd op iets wat in het echt is gebeurd, maar het is de vraag of ons dat iets kan schelen.

door Arie Storm

Hoe erin wordt omgegaan met de tijd, de toon van een boek, de prettige wendingen en verrassingen erin, dat het leven, of in elk geval een leven - uit deze omzichtige formulering blijkt al de complexiteit van de kwestie - in al zijn gedetailleerdheid erin goed wordt gevangen, en dat de lezer terwijl hij leest toch het gevoel heeft dat hij leeft, of dat hij juist leeft, en dat er niet in wordt verteld wat iedereen al weet, het voor de hand liggende, het geruststellende, en dat er niet het kwaad in wordt bestreden dat iedereen toch al wil bestrijden.

Dat zijn enkele zaken die bepalen of er kan worden gesproken van een geslaagde roman. Van een misschien geslaagde roman, moet daar meteen aan worden toegevoegd, want vervolgens kan er nog van alles misgaan.

Maar de genoemde basisvoorwaarden van een geslaagde roman zijn in De maagd Marino van Yves Petry (1967) in elk geval aanwezig. De maagd Marino is een tegendraadse roman, die haaks op de tijdgeest geschreven lijkt, en toch verrassend actueel is.

Het verhaal ervan doet in eerste instantie wat banaal en misschien zelfs enigszins sensatiebelust aan. Een man, Marino, eind dertig, doodt een andere man, snijdt zijn penis af en doet vervolgens nog allerlei dingen met het lijk, maar voor de nadere invulling daarvan moet het boek maar worden gelezen. Santé! Er moet nog bij worden gezegd dat de man die wordt vermoord, Bruno, hier zelf om heeft verzocht. Een en ander is gebaseerd op iets wat in het echt is gebeurd, maar het is de vraag of ons dat  iets kan schelen.

Wie vertelt dit gruwelijke verhaal? Daar begint deze roman fascinerend te worden. Marino schrijft het op, maar hij doet dit in overleg met Bruno, die met hem overlegt, hem dingen laat opschrijven die hij wellicht helemaal niet wil opschrijven, die hem souffleert. Bruno is de verschrikkelijke dode die nog in leven blijft zolang er over hem wordt gepraat - hier gaat het eerste cliché aan diggelen, het cliché, zoals dat wel wordt genoemd, van de man van horen zeggen, het cliché dat het prettig zou zijn als de doden nog in onze verhalen voortleven. En deze keer voegt het motto van de roman ook echt iets aan het boek toe. Het is van Goethe: 'Lebt man denn, wenn andere leben.'

Hoe werkt dat trouwens, die dode die via Marino spreekt? Hij heeft de valse bescheidenheid van Humbert Humbert, de ook al niet zo frisse hoofdpersoon van Nabokovs roman Lolita, een roman die in De maagd Marino overigens een belangrijke rol speelt, net als het gedachtegoed van de schrijver ervan. Bruno merkt, zichzelf opzichtig klein makend, op: 'Tenslotte ben ik niet meer dan een elektromagnetische siddering die door Marino's hersenlobben woelt op zoek naar de woorden die hopelijk recht zullen doen aan de ware aard van onze verhouding.'

Het is duidelijk, hier is een man aan het woord die niet van de straat is. En dat klopt ook. Waar Marino inderdaad een arme, niet bijzonder goed opgeleide sloeber is, daar is Bruno maar liefst universitair docent in het vak Hoogtepunten uit de Literatuur van de Twintigste Eeuw.

En daar neemt de roman een (volgende) fascinerende wending: na het gruwelijke eerste gedeelte ervan volgen er nu passages, bijna essayistische stukken, al blijft er goed en onderhoudend verteld worden, over literatuur, over de kracht en het onvermogen ervan. Nabokoviaanse passages volgen waarin de schoonheid van het leven wordt gevangen.

En dan is deze roman nog niet voorbij, want we duiken daarna wel degelijk de krochten van de porno in, terwijl we en passant ook nog in de jeugd van Marino zijn gedoken. Petry houdt de touwtjes stevig in handen en stuwt de roman voort naar een typisch literair einde - maar dat klopt ook al heel goed bij deze zeer geslaagde roman.