Een andere naam, een opgeplakte snor, en dat is wel genoeg fictionalisering.

door Arie Storm

Wat is een roman? Volgens Vladimir Nabokov herschikt de echte schrijver de wereld zoals we die kennen tot in haar atomen. De echte schrijver is de eerste die die wereld in kaart brengt en haar natuurlijke objecten benoemt. Alles is anders in een roman en juist dat andere maakt van een roman een roman - een roman verzet zich tegen clichés.

Een mindere auteur als Hans Vervoort, en hij heeft dat gemeen met een schrijver als Kluun, meent dat je kunt volstaan met het zo goed mogelijk navertellen van wat er is gebeurd; hier geef je iemand een andere naam en daar plak je iemand een snor op, en dat is wel genoeg fictionalisering. In die opvatting is de roman een opgetuigde anekdote en uitstekend geschikt voor hypocriete schuldbekentenissen, persoonlijke afrekeningen en het uiteindelijk jezelf mooier voordoen dan je bent. In de inleiding van deel drie van Het bedrijf schrijft Vervoort met de schijnbare openhartigheid die bij het genre hoort: 'Wie vindt dat de schrijver bij beschreven conflicten opvallend vaak partij kiest voor hoofdpersoon Hans heeft gelijk. De schrijver is ook maar een mens.' Dat laatste is een denkfout. De  échte schrijver is geen mens, maar een god; hij schept immers een nieuwe wereld.

Maar goed, in het geval van Vervoort kunnen we inderdaad wel zeggen dat de schrijver een mens is. En dan ook nog eens een mens die opvallend veel taalfouten maakt, een verhaal vertelt dat van de losse eindjes aan elkaar hangt en die een uiterst duffe, voorspelbare kijk op de wereld heeft. Ook in deel drie van Het bedrijf, misleidend spannend Confrontatie getiteld, wordt, net als in de eerdere delen, weer het nodige afgerekend. In de periode dat Vervoort directeur-uitgever was van de Weekbladpers, uitgeverij van bladen als Vrij Nederland en Opzij, schreef hij af en toe ook een romannetje. Recensent Jeroen Vullings waagde het om een van die boeken negatief te bespreken in Vrij Nederland. Prompt wordt in Confrontatie naar hem uitgehaald.
Vervoort laat een secretaresse over Vullings zeggen dat hij een lul is: 'Bruinwerker. Likken naar boven en trappen naar beneden.' Dat is allemaal leuk en aardig, maar nu komt het probleem: Vullings speelt verder geen rol in deze roman en de verdachtmaking blijft in de
lucht hangen. Want bij wie likt Vullings zich dan in door Vervoort negatief te bespreken? Het is een element uit de werkelijkheid dat ten
onrechte in deze roman terecht is gekomen.

Nu ja, eigenlijk hadden we al geconstateerd dat Confrontatie helemaal geen roman is.

Wat het boek totaal ontbeert zijn literaire beschrijvingen. Ik bedoel nog niet eens zozeer dat het taalgebruik op elke bladzijde clichématig is, al is dat wel zo. Vervoort schrijft zinnen als de volgende: 'Maar hoewel vanaf dat moment een tijdbom bij de Weekbladpers begon te tikken, bleef het nog lang rustig.' Ik bedoel: hoe vaak is die tijdbom niet al ergens gaan tikken? En ook altijd weer bleef het dan nog lang rustig. Als schrijver gebruik je dergelijke beelden maar beter niet meer; probeer eens iets nieuws te verzinnen. Vervoort doet geen enkele moeite de wereld die hij 'creëert' op de een of andere manier origineel in te richten. Hij neemt niet waar, zijn hoofdpersoon neemt niet waar, alles zou zich net zo goed onder de grond kunnen afspelen.

Uiteindelijk tekent zich toch een confrontatie in dit boek af. Hoofdpersoon Hans ziet de Weekbladpers veranderen in 'een bedrijf als alle andere', 'overgeleverd aan komende en gaande directeuren, sommige succesvol, andere - zoals deze - niet.' Met 'deze' wordt Lize Alink bedoeld, de opvolger van Hans Vervoort. Alink is in dit boek, en waarschijnlijk ook wel in werkelijkheid, een verschrikking. Op een gegeven moment krijg je dan toch met de Weekbladpers en met Hans Vervoort te doen. Zo'n einde bij een bedrijf gun je niemand. Ik had er graag meer over gelezen,  in non-fictievorm, en dan geschreven door iemand die echt goed kan schrijven.