Guus Kuijer (68) schrijft even geen kinderboeken meer en – echt waar – dat vindt hij héérlijk. Maar goed dus dat Eend voor eend en Olle nu opnieuw worden uitgegeven. ,,Misschien maak ik wel nooit meer iets voor kinderen. Geeft niks hoor, er zijn genoeg goede kinderboekenschrijvers.” Een interview uit voorjaar 2011.

door Marjon Kok

Eend voor eend was misschien wel het eerste kinderboek waarin het woord neuken werd gebruikt…
,,Ah ja.” (lacht) ,,Eend voor eend verscheen eerst in Taptoe. Iedere maand een verhaal. We zouden ermee beginnen na de zomervakantie. Maar in het eerste hoofdstuk zit al meteen het woord neuken en omdat Taptoe aan het begin van ieder schooljaar gratis onder basisschoolkinderen werd verspreid, mocht dat niet. Daarom stond het eerste verhaal in de tweede Taptoe van dat schooljaar.”
(vrolijke lach als hij zich nog een anekdote herinnert) ,,Eend voor eend is in een aantal landen vertaald. De Fransen hebben keurige woorden voor neuken: faire l’amour. Maar in Duitsland was er een probleem. Ik wilde dat woord per se vertaald hebben als bumsen. Eend voor eend is dus nooit in het Duits uitgekomen.”

In Olle, het boek over een hond die kan praten, deed u het weer.

,,Wat moet je anders zeggen? De liefde bedrijven? Dieren doen zoiets niet. Eenden niet, honden niet. Die gaan niet met elkaar in een bed. Die neuken.”

Krijgt u reacties op uw directe taal in kinderboeken?
,,Er zijn kinderen die vinden dat ik lelijke woorden gebruik. Dan schrijf ik altijd terug: ‘volgens mij doe jij dat zelf ook wel eens’.” (ondeugende blik) ,,In mijn kindertijd – ik groeide op in Amsterdam – kenden wij dergelijke woorden ook al. Ik logeerde als jongetje regelmatig in Deventer. Nou, vergeleken bij de kinderen daar was ik preuts.”

Wat is uw belangrijkste kinderboek?
,,Nou, dat weet ik niet hoor…” (denkt na) ,,Kinderen vragen mij dat ook vaak. Dan antwoord ik: eigenlijk moeten júllie dat zeggen.”
,,Er zijn mensen die Polleke het beste vinden dat ik schreef. Maar zelf vind ik Het boek van alle dingen het meest belangrijk. Polleke is een geweldige meid, Madelief blijft enorm populair, maar Het boek van alle dingen (over Thomas, een jongen van 10 die in de jaren vijftig opgroeit in een streng gelovig gezin) snijdt erin. Dat hakt erin.”
Bovendien: ,,Op alles wat ik geschreven heb, heb ik, als ik het later teruglees, kritiek. Bij alles, behalve bij Het boek van alle dingen.”

U won er een Gouden Griffel mee, uw vierde.
(vraagt) ,,Heb jij het idee dat de jeugdliteratuur achteruit is gegaan?

Zeg, wie stelt hier eigenlijk de vragen?
(antwoordt braaf) ,,Vroeger was een Gouden Griffel van grote invloed op de verkoopcijfers. Men vond het van belang dat een kinderboek goed geschreven was. Jarenlang werd het literaire kinderboek de hemel ingeschreven. Nu wordt er over iemand als Toon Tellegen geroepen dat hij te moeilijk zou zijn voor kinderen. Alles moet tegenwoordig makkelijk. Maar ik denk dat het goed is als kinderen moeite doen. Het is slecht om je te richten op de middelmaat.”

Moeten verhalen in kinderboeken altijd goed aflopen?
,,Het moet niet, natuurlijk, maar ik ben een hoopvol mens. Zelfs in Libië is er hoop. Natuurlijk gaan we allemaal dood, maar ik hoop toch dat ik dat op een beetje een goede manier doe. Er is alleen al hoop omdat er liefde is. Dat ervaar ik elke dag.”
,,Ik leef graag; er zijn zoveel leuke dingen. Dat enthousiasme wil ik delen. Ik wil aanstekelijk zijn. Dat geeft mij een gevoel van geluk.”

Dus?
,,Voor kinderen zou ik niet snel op de gedachte komen om niet hoopvol te schrijven. Je maakt een heel goed personage en dan ineens snij je ’m de keel af. Dat kan ik niet hoor. Dat vind ik gemeen: kinderen eerst erin luizen door ze van een hoofdpersoon te laten houden en ’m dan verzuipen. Dat kan niet. Harry Potter moet ook gewoon tachtig worden!”

Er is al een tijdje geen nieuw kinderboek van u verschenen…
,,Zes jaar! Voor Polleke heb ik ook zo’n periode gehad. Toen dacht ik dat ik nooit meer iets zou schrijven en ik vond het heerlijk! Ik heb Spaans gestudeerd. Vond het fijn om weer heel letterlijk leerling te zijn. Toen schreef ik, na vijf jaar, op aandringen van mijn uitgeverij Querido, Polleke.”

Wat heeft u nodig om een kinderboek te schrijven?,,Een bepaalde gemoedstoestand. Vaag hè? Duidelijker kan ik het niet zeggen. Het moet voortkomen uit een innerlijke behoefte. Dat kan ik niet opzoeken. Dat moet er zijn.”
,,Ik heb het wel eens opgezocht hoor. En toen was ik niet tevreden. Bij welk boek? Tin Toeval.”

Waarom heeft u Tin Toeval toch uitgebracht?
,,Nou, dat weet je dus niet meteen. Het duurt even voor je het zelf ziet. Ik was iets te routinematig bezig, ik móest schrijven, vond ik. Daarna heb ik vijf jaar niet geschreven en kwam Polleke. Polleke kwam toen de routine weg was.”
,,Jij zegt het. De titel Tin Toeval en de kunst van het verdwalen is geniaal!”

En nu?
,,Binnenkort verschijnt Draaikonten en haatblaffers, over de moeizame geboorte van de tolerantiegedachte. Dat ik nu voor volwassenen schrijf heeft ook te maken met de sfeer in dit land. Basisschoolkinderen, blijkt uit onderzoek, stemmen allemaal PvdA of PvdD. Daar hoef ik niet achteraan; laat hen het land maar regeren. Maar volwassenen?”
,,Dan komt er een moment dat ik denk: En nu moet ik me ermee bemoeien! De gedachte dat Nederland de tolerantie overboord zet jaagt mij schrik aan. Op de middelbare school zouden de meeste jongeren ineens PVV stemmen.”
(donkere stem) ,,Jaha, PVV!”
,,Er gaat dus iets grondig mis, na de basisschool. Daar moet ik mij nu echt even mee bemoeien.”
 

Wat is moeilijker: schrijven voor kinderen of volwassenen?
,,Een kinderboek. Zonder twijfel. Niet de techniek hoor, maar dit: Ik kan altijd iets voor volwassenen maken, maar voor kinderen alleen als ik de juiste toon heb. En die vloeit dus voort uit die gemoedstoestand.”

(plagerig) ,,Vaag hè?”
(serieus) ,,Ik weet zelf ook niet hoe het zit.”
(vrolijk) ,,Ik ben het ook even kwijt. Die gemoedstoestand. Misschien komt het wel nooit meer terug. Is niet erg hoor. Goede kinderboekenschrijvers zat!”