In tropische oorden, op sportvelden, hoog in de lucht, op het water. Boekpresentaties worden op de meest vreemde plekken gehouden. Maar in een ziekenhuis?

door Marjon Kok
VU Medisch Centrum, Amsterdam. Maandag, laat in de middag. Een ziekenhuis heeft altijd iets verontrustends.
De ruimte waar Anna Enquist staat, doet in niets denken aan de klinische omgeving. Een kleine bar waar wijn wordt geschonken, etagères vol luxekazen op statafels en een vrolijke ober die de hapjes serveert. Mensen druppelen binnen. Promotieposters worden opgehangen, snel wordt nog even een doek geregeld voor over de stapels boeken, waarvan het uiterlijk nog even geheim moet blijven.
„Ben-u van de anesthesiologen of van de boeken?”, informeert een rijzige dame met stevige stem. Zelf is ze van de eerste soort, Han Langemeijer, aangenaam. Een arts met pensioen inmiddels, maar zo nieuwsgierig naar het nieuwe boek van Anna Enquist, zo benieuwd hoe de schrijfster is omgegaan met alles wat ze te weten is gekomen over háár prachtvak.
Vier maanden liep Anna Enquist mee op de afdeling anesthesiologie van het Amsterdamse ziekenhuis. Ze was bij operaties, intakegesprekken op de poli, volgde hectische nachtdiensten en begon om half acht ’s morgens in een blauw operatiepakje, klompen aan haar voeten. Ze interviewde iedereen, de professor, de secretaresse. Stelde vragen. Ook lastige. ‘Zijn veel anesthesisten verslaafd aan opiaten?’ ‘Hoe zit het met suïcide in de beroepsgroep?’
„Ik vond het moeilijk om te stoppen”, zegt ze even later ten overstaan van haar gasten in de microfoon. „Maar er moest ook nog een boek komen.”
De verdovers. Gepresenteerd op de dag dat het precies twintig jaar geleden is dat Anna Enquist haar eerste roman publiceerde. Lang zag het ernaar uit dat Anna Enquist 24 boeken later misschien wel was uitgeschreven. „Na Contrapunt was het op. Ik wist niet waar ik het in godsnaam nog over moest hebben.”
Wel een gedichtenbundel, waarover ze sprak op de televisie bij Wim Brands. De andere gast in dat programma was Bert Keizer. Hij schreef Onverklaarbaar bewoond nadat hij een paar maanden meeliep op de afdeling Hersenchirurgie van het VU Medisch Centrum. „Zou dat niet wat voor jou zijn? Ja! Dat is het!”
Anna Enquist wilde óók graag over haar eigen vakgebied schrijven - zij is psychoanalytica. Ze zag direct de prachtige tegenstelling. „In de psychoanalyse doen we ons best om alle leed naar boven te halen, terwijl in de anesthesiologie pijn de vijand is die bestreden moet worden.”
„Een vriendelijk vak ook”, vindt Enquist. „Onze grootste angst is toch wel de beschadiging van ons lichaam. Anesthesiologie behoedt ons voor de gewaarwording daarvan.”
Na de stage bedacht ze de hoofdpersonen. Drik de Jong, psychotherapeut, gaat weer aan het werk na een periode van rouw. Zijn vrouw overleed na een lang ziekbed. De bel gaat, er staat een jongeman voor de deur die alles in de war schopt. „De ontregelaar”, zegt Enquist met lichtjes in haar ogen.
De andere hoofdpersoon is Susan, Driks zus. Zij is anesthesiologe.
„Gek eigenlijk”, zegt Enquist. „Zo’n belangrijk vak. Terwijl niemand die ooit is geopereerd zich de anesthesioloog herinnert.”
Tijdens haar stage kwam Anna Enquist er achter dat ook dit vakgebied zich in razend tempo ontwikkelt. Moet het hoogste doel wel zijn de pijn volledig te bestrijden? Veelzeggend is dan ook de grote vraag die Enquist oproept. Wat moeten wij doen met onze trauma’s? Is het altijd wel goed om alle leed naar boven te hengelen?
Terwijl De verdovers tegelijk speelt met het fenomeen doktersroman en de medische soapjes op de televisie.
Anesthesioloog in ruste Han Langemeijer zal het graag lezen, allemaal. „Ze is toch wel een beetje goed met ons werk omgegaan?”