De zus die Anna Magnani niet was van Aristide von Bienefeldt is een komedie die vakkundig in elkaar is gezet.

door Arie Storm

Aristide von Bienefeldt (1964) publiceert met De zus die Anna Magnani niet was zijn vierde roman. Als recensent schijn je nooit naar andere recensies te mogen verwijzen, maar die niet-officiële regel is waarschijnlijk alleen maar bedacht opdat de onzin van andere besprekers onweersproken kan blijven.

In andere recensies van dit boek werd benadrukt dat het boek nogal ontoegankelijk was. Er werd gerefereerd aan lange zinnen en persoonsverwisselingen - volgens sommigen was het de vraag of iedereen in deze roman überhaupt wel bestond - en ook was ergens op driekwart van het boek sprake van muntjes die vielen (sommige recensenten gaan werkelijk geen cliché uit de weg), terwijl anderen tot
aan het einde in duisternis bleven tasten.

In werkelijkheid is het in De zus die Anna Magnani niet was allemaal niet zo ingewikkeld. Rustig doorlezen, blijven ademhalen en je komt een heel eind.

Wat is er allemaal aan de hand? Er is sprake van vier al opgegroeide kinderen, die, na het overlijden van hun ouders, samen in de ouderlijke woning bleven wonen. Alice Nola is de duidelijke hoofdpersoon. Met haar voornaam wordt met opzet verwezen naar de legendarische creatie van Lewis Carroll. Alice Nola komt ook in een soort wonderland terecht, zij het dat dit wonderland voor een groot gedeelte door haarzelf wordt gecre'erd: ze heeft soms een wat wonderlijke kijk op de wereld.

Von Bienefeldt werkt in dit boek veel met vervreemdingseffecten: dingen die doodnormaal zijn, worden een tikkeltje raar beschreven.
En inderdaad: op een gegeven moment begin je er misschien aan te twijfelen of werkelijk sprake is van vier kinderen. Vooral Alice leer je kennen en haar jongere broer Emiel. Oudere broer Castro en oudere zus Blommia blijven wat schimmig - bestaan die eigenlijk wel?

Alice trekt met haar jongere broer Emiel na een bladzijde of zeventig door het huis en komt in allerlei kamers terecht. En dan blijkt ook het huis een beetje vreemd in elkaar te zitten. Niet echt héél vreemd dus, in de betekenis: wat is er nu in vredesnaam allemaal weer aan de hand en waar zijn we nu in godsnaam weer beland? Nee, een beetje vreemd: 'Geen kamer in het Nolahuis leek op een andere, en dat gold ook voor de slaapkamers. Die van Emiel was de grootste, die van Alice de enige met uitzicht op Zwaanstad, die van Castro de kleinste, die van hun ouders de enige met een terras en die van Blommia de enige die zowel op het zuiden als op het oosten uitzag.'

In het verkennen van dit huis, de omgeving ervan, en later ook van andere omgevingen zit een enorme aantrekkelijkheid van dit boek. Dat is speels en met verbeeldingskracht gedaan. Voor de goede orde: Zwaanstad bestaat niet echt. De straatnamen zijn stuk voor stuk vernoemd naar seriemoordenaars. Von Bienefeldt doet wat iedere echte schrijver zou moeten doen: hij richt de wereld geheel naar zijn eigen zin in en naar de wetten die het verhaal dat hij schrijft, hem dicteren. De vreugde van het lezen van dit boek zit in het met de schrijver ervan verkennen van dit universum; het is een speels universum, met een morbide randje.

De spanning wordt verder opgebouwd door de soms lichtelijk verwarrende dialogen in dit boek. Ook hierdoor raak je als lezer nooit helemaal van slag. De dialogen zorgen eerder voor een glimlach.

Ook andere elementen in deze roman zijn speels en vooral geestig en een beetje verontrustend. Op een gegeven moment krijgt Alice een kat in bezit. Ze gaat op zoek naar de vorige eigenaar. En die gaat ook op zoek naar haar. Het is een verhaallijn die volledig ontspoort.

De zus die Anna Magnani niet was (Anna Magnani was trouwens een Italiaanse filmactrice) is een grappige komedie, die vakkundig in elkaar is gezet. Het zou leuk zijn als dit genre in Nederland eens echt van de grond kwam. Aristide von Bienefeldt heeft een geslaagde aftrap gegeven.