TwenteUITdeKunst een multimediaal platform op het gebied van uitgaan, kunst en cultuur en alle evenementen

TwenteUITdeKunst een multimediaal platform op het gebied van uitgaan, kunst en cultuur en alle evenementen | Vredelievend portret Süleyman

Vredelievend portret Süleyman  

door Guus Luijters

In Istanboel is Süleyman de Prachtlievende (1494-1566), de Grote Turk, de Wetgever, die van 1520 tot 1566 sultan was van het Osmaanse Rijk, alomtegenwoordig. In Topkapi lijkt het of hij elk moment kan terugkeren van een veldtocht om ogenblikkelijk alle toeristen zijn paleis uit te jagen en zijn idylle met Roxelana voort te zetten. Overal in de oude stad loop je in zijn voetsporen en zijn moskee, de Sülimaniye, torent hoog boven alles uit en biedt van alle kanten een betoveren?de aanblik. Als je van Galata komt, lijkt het zelfs alsof de moskee de stad zelve is.

Een interessante man, Süleyman, tijdgenoot van Karel V en Willem van Oranje, groot veldheer, beschermer van kunsten en wetenschappen, iemand over wie je graag een boek wilt lezen. Henk Boom (voormalig kunstredacteur van Tubantia) heeft zo'n boek geschreven, De Grote Turk, waarin hij probeert  dichter bij Süleyman te komen door zijn levensweg na te reizen. Zo'n onderneming heeft haar beperkingen, want - zoals te verwachten valt - veel is uit de tijd van Süleyman niet over, zodat je geregeld met Boom naar 'niets' staat te kijken, waar dan heel
vroeger 'iets' geweest moet zijn.

Interessanter zijn de delen waarin Boom de locaties vergeet en zich rechtstreeks op Süleymans leven richt. Dat levert mooie geschiedenissen op. Over zijn liefde voor Roxelana uiteraard, maar ook over het tragische lot van Süleymans twee zonen die in het belang van de dynastie om zeep geholpen moesten worden.

Boeiend, maar Boom heeft één enorm probleem: hij is werkelijk als de dood iets onaardigs over Süleyman te zeggen, om over de islam nog maar te zwijgen.  Kinderslavernij? Geen sprake van, de kinderen werden door de dankbare bevolking geheel vrijwillig afgestaan om de sultan te dienen en die kinderen deden dat graag. Turkse wreedheden tijdens de oorlog? Mooi niet, dat waren de akinciös, de van de Balkan afkomstige rouwdouwers die de voorhoede van het leger vormden, en zeker geen Turken. De Turken oorlogszuchtig? Welnee, zij wilden juist vrede: 'Vrede kon op twee manieren worden bereikt: door vrijwillige overgave of door oorlog. Omdat het christelijke Europa zich verzette tegen de islamitische expansie, vocht het huis van de vrede tegen het huis van de oorlog.'

Dit soort redeneringen bereikt zijn hoogtepunt als het gaat over Süleymans mislukte poging Wenen te veroveren. Wat blijkt? Ten eerste was Süleyman helemaal niet op weg naar Wenen. Ten tweede: hij had wel kanonnen en soldaten bij zich, maar toen die eenmaal voor Wenen lagen, was het niet de bedoe?ling dat ze Wenen ook zouden belegeren. En als Wenen na een paar weken beleg zo verstandig was geweest zich over te geven, had Süleyman hooguit één petieterig moskeetje in de stad gebouwd, om zich vervolgens meteen terug te trekken. Zo zit dat. Denkt Boom. Maar ik geloof er eerlijk gezegd niets van.

 
Vredelievend portret Süleyman van  Theo Hakkert
Gepubliceerd: 28-09-2010 , Laatst bijgewerkt: 03-10-2010

Extra info

Henk Boom: De Grote Turk - In het voetspoor van Süleyman de Prachtlievende (1494-1566). Athenaeum-Polak & Van Gennep, 21,95 euro.