Bonita Avenue van Peter Buwalda: een grote Nederlandse roman, die wat vaart en verteldrift doet denken aan romans van Jeroen Brouwers (Geheime kamers) en Oek de Jong (Hokwerda's kind).

door Maarten Moll

Over Bonita Avenue, de debuutroman van Peter Buwalda (1971), is heel veel te zeggen. Dat het een goed boek is bijvoorbeeld. Een gedurfde, liefst 543 paginaÕs dikke roman. Een roman die zich niet bepaald laat lezen als een debuut, zo veel vakmanschap toont de schrijver al. En dat kan niet iedere debutant zeggen.

Maar het is ook een roman waarvan de plot hier niet moet worden naverteld. Dat zou het leesplezier maar vergallen. En plezierig is de lezing van dit noodlotsdrama - want dat is het - zeker. Sterker, het is een roman die je dwingt door te lezen. Een grote Nederlandse roman, die wat vaart en verteldrift doet denken aan romans van Jeroen Brouwers (Geheime kamers) en Oek de Jong (Hokwerda's kind). Groots opgezet, fijn uitgewerkt.

Bonita Avenue heeft drie hoofdpersonages: Siem Sigerius, de flamboyante wiskundige en rector magnificus van Tubantia University (gelegen tussen Enschede en Hengelo), zijn bloedmooie, studerende stiefdochter Joni Sigerius en haar vriend Aaron Bever. Joni en Aaron studeren aan Tubantia University en zijn geliefden. Buwalda beschrijft de gebeurtenissen - Bonita Avenue is een als avonturenroman aangekleed familiedrama - vanuit deze drie personages.

De roman begint als Aaron Bever in de trein de vrouw van Siem Sigerius ziet. Aan het slot van dat eerste hoofdstuk, waarin de protagonisten worden voorgesteld, verneemt hij dat Siem Sigerius dood is. En dan begint Buwalda te vertellen. De roman is, vanuit 2008, een terugblik op de Werdegang van een familie. En de schrijver neemt veel hooi op zijn vork in deze ambitieuze roman.

Er zijn twee hoofdlijnen. Aaron en Joni gaan het internet op en verdienen veel geld met iets waarvan niemand iets mag weten. En Siem Sigerius blijkt een zeer criminele zoon te hebben uit een eerder huwelijk.

Er zijn twee gebeurtenissen in 2000 die een grote rol spelen in het verhaal. Eén is de vuurwerkramp die Enschede 13 mei treft en die het hele gezin raakt. De andere gebeurtenis speelt zich af tijdens de EK-voetbalwedstrijd Nederland-Frankrijk van 21 juni.

En er zijn twee centrale zinnen waar het in deze roman om draait. Al in het eerste hoofdstuk zegt Aaron: 'Maar ze logen allemaal in die boerderij.' Die boerderij is het huis van Siem Sigerius, zijn vrouw Tineke en zijn stiefdochters Joni en Janis.
En in het middendeel merkt Siem Sigerius op: 'Want wat weten we van elkaar?' Vooral die laatste zin is essentieel.

Hoofdlijnen, gebeurtenissen en zinnen staan allemaal met elkaar in verband en uit deze kluwen weet Buwalda een krachtig, eigentijds verhaal te ontrollen over morele waarden. De charismatische ex-judokampioen Siem Sigerius, die zijn oneigen dochters wel een goede opvoeding wil geven, zijn vaderliefde wel bij hen kwijt kan, maar opgescheept zit met een verraden, wraaklustige zoon, met wie hij niet kan omgaan (nature-nurture-thematiek). Joni en Aaron, die, verblind door lust en geld, niet kunnen stoppen met hun spelletjes. Joni, Aaron en de zoon, die uiteindelijk de politieke carrière van Siem in de weg zitten. Wat doet dat met een vader?

Nieuwsgieriger kan ik u, denk ik, niet maken. Vooruit: dit is ook een roman met een moord, een minister en een meesteres. Doet u dit allemaal onwaarschijnlijk aan? Het is een roman!

Goed is de stijl van Buwalda, gecombineerd met de vorm. Hij schrijft beeldend, duidelijk, zonder krullen, en met humor. En hij weet op vakkundige wijze flashbacks in zijn vertelling te stoppen die het verhaal niet ophouden, zoals flashbacks vaak doen, maar echt versterken.
Behalve op de eerste zin, die lelijk is omdat Buwalda vier keer het woord hem gebruikt, is niet veel aan te merken op dit debuut. Misschien dat de lijntjes in het nu - de roman is een terugblik - niet helemaal netjes worden afgehecht.

Soit, zeg ik, want wat een rijke historie staat daar tegenover. Buwalda lijkt nu al een gerijpte schrijver te zijn.

O, ja, de titel. Bonita Avenue is de straat in Berkely, Californië , waar het gezin Sigerius tijdens zijn gelukkigste periode woont als Siem daar als wiskundige werkt. Toen het vuurwerk nog niet was ontploft.