100 romans? Dat is helaas niet waar.

door Arie Storm

En wederom heeft Ilja Leonard Pfeijffer een onzinboek gepubliceerd. Eraan voorafgingen onder andere een quasiwijsgerig fietsboek, De filosofie van de heuvel, een lollig boek over virtuele realiteit, Second Life, op één na niet zulke overtuigende romans, met als dieptepunt wel Het grote baggerboek, en wél weer bij vlagen aardige dichtbundels, maar daar tegenover staat een onzinbloemlezing die hij samenstelde met thrillerrecensent Gert Jan de Vries: 500 gedichten die iedereen gelezen moet hebben. Met  hoofdzakelijk meligheid heeft Pfeijffer op de een of andere manier een serieuze reputatie gekregen.

Met Harde feiten, zijn nieuwste, presenteert hij ons liefst honderd romans tegelijk; geen van de romans telt meer dan vijfhonderd woorden. Opschepperig wordt beweerd dat het geen prozagedichten of experimentele verhalen zijn, 'maar volwaardige vertellingen met een kop en een staart'. Dat is helaas niet waar. Nog afgezien van het feit dat dit idee verre van origineel is - denk aan onder meer de miniromans van wijlen Adriaan Jaeggi in zijn boek Luxeproblemen - is bij Pfeijffer van romans geen sprake. Het betreft hier gewoon kleine verhaaltjes. Of zelfs dat nog niet eens; in verreweg de meeste gevallen is sprake van een soort flauwe moppen.

Wat te denken van 'de roman' Zelfportret van de dichter op negenendertigjarige leeftijd? Die luidt in zijn geheel zo: 'Gewoon. Maandag. Lekker treurig. Verder niets.' Dit komt heel erg dicht in de buurt van die ook al zo vervelende six word stories.
Ernest Hemingway begon ermee ('For sale: baby shoes, never worn') en het idee wordt inmiddels uitgemolken door de de serieuze literatuur hatende Nightwriters. En nu begint Pfeijffer er dus ook al mee. Daarbij presteert hij zelfs voor een six word story  wel erg onder de maat.

Een roman heeft lengte nodig en er moet toch echt iets van ontwikkeling in zitten. Als we alleen naar de titels van de stukjes in Harde feiten kijken, zien we al dat we niet met romans te maken hebben. Synopsis heet een verhaaltje bijvoorbeeld. Of Literaire non-fictie.

Maar goed, laten we verder niet moeilijk doen, in welk genre we de tekstjes van Harde feiten ook onderbrengen, het is gewoon troep.
Anekdotetjes, piepkleine sprookjes, geintjes. Ideetjesproza. Gebracht met veel poeha. Je bent toch geneigd te denken dat alleen in Nederland dit soort onzinboeken kan worden uitgegeven. En dat er dan mensen zijn die ze nog leuk vinden ook, omdat hier een algehele
stemming heerst van tegen de literatuur zijn; doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg. En laten we nu maar weer de roman bespottelijk maken. Weet je wat, we publiceren er gewoon in één klap honderd tegelijk van niet meer dan vijfhonderd woorden elk, op titel gerangschikt in alfabetische volgorde. Lachen! En om de grap compleet  te maken, zeggen we dat de auteur 'in alle afzondering' bezig is geweest 'met een geheim project, dat is geboren uit een strenge formele beperking'.

Gelul.

En dan heb je altijd wel een bijgoochem die zegt dat het boek zo knap is opgebouwd, omdat het begint met het verhaal Aanvang en bijna eindigt met het verhaal Zes duiten. Een prototypisch kerstverhaal; zo zijn we het hele jaar rond. Sommige verhalen zullen heus wel zijn geschreven in de jambische versvoet; 'het blijft een dichter, nietwaar'. Je ziet ook dat hij op zogenaamd prikkelende wijze verwijst naar bestaande literaire misstanden. Een stukje heet bijvoorbeeld Maestro Rawie en ontrafelt de in haat overgaande vriendschap van de dichters Jean Pierre Rawie en Driek van Wissen. Over Rawie: 'O, onberispelijke bohémien aan wiens horlogeketting zovele snakkende maagden uit de provincie zich reeds hebben verhangen!' Ziet u het allemaal voor u? En de verwijzingen naar de Griekse mythologie zijn in de verhaaltjes evenmin te missen. Maar weerzinwekkend flauw blijft het.

Tja, wat moet je nu met zo'n Pfeijffer? Het provincialisme spat er af. In Leiden, waar hij woont of heeft gewoond, zullen ze hem wel Heel Groot vinden.