Eens per jaar, op weg voor de zomervakantie, maakte ze met haar ouders een tussenstop: in Kimberley, een klein mijnwerkersstadje tussen Johannesburg en de kust.

Ooit, in de 19e eeuw, waren haar voorouders er betrokken bij de ontginning van de diamantmijnen. Hier ook woonde haar oudoom Walter Giddins, mijnwerker maar ook soldaat in de Eerste Wereldoorlog. Als soldaat van het leger van het Britse Gemenebest vocht en sneuvelde hij in de loopgraven van Vlaanderen en Noord-Frankrijk.

‘Far from Kimberley’ noemde Wendy Morris, nazaat van Giddins, de tentoonstelling die ze onlangs heeft ingericht in de Enschedese expositieruimte 21Rozenzaal. Een tentoonstelling vol weemoed en intrigerende beelden uit haar familiegeschiedenis, maar ook een expositie waarin de kunstenares probeert de ogenschijnlijk onoverbrugbare afstand tussen Enschede en haar geboorteland, zo actueel tijdens het WK van deze zomer, te overbruggen.

Morris, die sinds een paar jaar in België woont, maakt houtskooltekeningen en animatiefilms. Tussen die twee bestaat een grote samenhang. Elke film is opgebouwd uit tekeningen, waarvan er een aantal ook daadwerkelijk op de expositie te zien is. Soms is de relatie heel direct, zoals bij de reeks precies getekende geweren en portretten van Zuid-Afrikaanse vrouwen en negersoldaten. Wie er langs loopt, waant zich in een nostalgische fotoalbum, dat vervolgens - in de filmpjes - door subtiele beeldwisselingen nog eens extra tot leven komt.

De animaties van Morris zijn fascinerend. Beelden veranderen voor je ogen, worden afgebroken en weer opgebouwd. Negersoldaten veranderen in blanke frontsoldaten van het Engelse leger, landschappen vloeien over in impressies van Zuid-Afrikaans heuvelland. De bijbehorende geluiden vullen de expositieruimte: soldatenliedjes, marsmuziek, het zoemen van een vlieg. Ook haar oudoom duikt op, inclusief de door hem geschreven brieven naar huis en zijn overlijdensbericht.

Voor deze tentoonstelling putte Morris rijkelijk uit haar familie-archief. Haar kunst beweegt zich op de grens van historisch onderzoek, familiegeschiedenis en beeldende kunst. Soms, zoals in de film ‘Off the record’ die ze maakte voor het Flanders Fields Museum in Ieper, treedt ze ook buiten de kring van familieleden. Onbekende Zuid-Afrikanen, zwart en wit, die meevochten in de Eerste Wereldoorlog, komen dan ineens tot leven. Vage beelden uit een ver verleden dat - dankzij Morris - opeens een stuk dichterbij komt. Het aantal raakvlakken tussen de geschiedenis van Europa en Afrika blijkt aanzienlijk. Afrikanen trokken naar Europa, Europeanen naar Afrika, en gevochten werd er overal. Enschede ligt ver van Kimberly, inderdaad, maar na deze tentoonstelling toch een beetje minder dan voorheen.

Far from Kimberley. Houtskooltekeningen en filmpjes van Wendy Morris. 21Rozendaal, Enschede: do-zo 11.00-17.00 uur (t/m 12 sept)