Qua onderwijs is het een van de grootste mislukkingen van het afgelopen decennium, qua architectuur een aanwinst op een gevoelige plek in de stad. De nieuwe Scholingsboulevard in Enschede waarvan het derde en laatste onderdeel nu zijn voltooiing nadert, is een project dat tot op de dag de meningen verdeelt.
Ambities en idealen waren er drie jaar geleden, bij het begin van de bouw, genoeg. De nieuwe mega-school, een clustering van het complete vmbo in Enschede, was het onderwijskundige Ei van Columbus waarin de bomen tot in hemel groeiden. In een splinternieuwe, moderne en inspirerende omgeving, bestaande uit drie reusachtige UFO’s, zouden kinderen op een nieuwe manier worden uitgedaagd en geprikkeld, schooluitval worden teruggedrongen en de aansluiting op de arbeidsmark verbeterd.
Nu, anno 2010, is er van die ambities weinig over. De school kampt met financiële tekorten, de beoogde leerlingenaantallen worden niet gehaald en een groot deel van de nieuwe gebouwen lijkt gedoemd tot leegstand. Enschede is door megalomane beleidsmakers opgezadeld met een erfenis waarvan het nog jarenlang de wrange vruchten kan plukken.
Het ontwerp van de scholingsboulevard is echter ontegenzeggelijk vernieuwend en revolutionair. Minstens zo revolutionair als het onderwijs dat er plaats had moeten vinden maar dat helaas nooit van de grond is gekomen. Architect Harry Abels van de IAA is erin geslaagd een gebouw neer te zetten dat bestaat uit drie, soms ver uit elkaar liggende delen en dat zich toch manifesteert als een visueel samenhangend complex.
Wie Enschede vanaf de Zuiderval binnenrijdt, wordt dankzij de nieuwe Scholingsboulevard getrakteerd op een fascinerend schouwspel. Verspreid over een relatief groot gebied doemen drie met hout beklede soepkommen op. Een buitenstaander kan zich wellicht afvragen waarvoor ze precies dienen, maar niet dat ze bij elkaar horen en onderdeel zijn van iets groots en geheimzinnigs dat dit deel van de stad domineert.
De soepkommen van Abels zijn een vondst. Je zou ze ook UFO’s kunnen noemen, maar het beeld van een kop en schotel komt dichter in de buurt: drie reusachtige schalen op een onderbouw van globaal steeds dezelfde gebouwen, bestaande lesruimtes nieuwe stijl, praktikumzalen, gemeenschappelijk werkplekken en andere paradepaardjes uit het onderwijs van de 21e eeuw. Rondwandelend in dit vrolijke bouwwerk met veel glas en kluisjes in snoepkleuren waan je je in een modern sanatorium of een hippe kantoortuin. Het contrast met de gangenschool van vroeger, met zijn bedompte klaslokalen, kan nergens groter zijn dan hier.
In de scholingsboulevard beweegt de leerling zich door een soort van mini-stad. Zelfs de kantines hebben er de allure van een grand café. De drie soepkommen fungeren niet alleen blikvanger en visueel bindmiddel, het zijn ook de centrale ruimtes van de school. Hier, in een hoge ruimte vol licht, met spectaculaire trappen en prachtige uitzicht-vensters, kom je elkaar tegen, gesteld tenminste dat de school over voldoende leerlingen beschikt om het gebouw ook echt tot leven te brengen.
Juist in dit laatste schuilt het probleem. De nieuwe mega-school van Enschede is voorlopig een lege huls, meer ‘Boulevard of broken dreams’ dan scholingsboulevard. Het gebouw zelf echter deugt: dat is, bij alle treurigheid, tenminste nog een troost.
