In deze rubriek over architectuur in de regio dit keer: Phi Park, de nieuwe poort van Enschede.

Na Almelo heeft nu ook Enschede zijn poort. Drie hagelwitte kantoortorens op een rij aan de Zuiderval, tegenwoordig de voornaamste verbinding tussen de snelweg en het centrum van de stad. Ze zijn in recordtempo gebouwd en staan nu prominent in het blikveld van iedereen die vanaf deze kant Enschede binnenrijdt.
De vergelijking met Almelo blijkt bij nader inzien niet echt willekeurig. Immers, sinds enkele jaren vervuilt een zelfde soort gebouw de horizon aan de A35. Magna Porta heet de witte, aan alle kanten naargeestige witte kolos die hier opduikt in het Twentse landschap. Een poort met een Romeinse naam, maar met de uitstraling van een badkamer.
Vergeleken met Magna Porta heeft Enschede nu een poortgebouw in de overtreffende trap. Dat geldt ook voor de technische snufjes die zich achter de hinderlijk identieke gevels verbergen. Qua duurzaamheid zijn de drie torens in Enschede het neusje van de zalm: zonnepanelen, lichtsensoren, relatief weinig CO2-uitstoot en geen fossiele brandstoffen. Groener kan een gebouw niet zijn, ook al zijn de muren nog zo wit.
Helaas betekent al deze milieuvriendelijkheid nog niet dat je een goed gebouw hebt. Integendeel, aan de architectuur van de torens is af te zien dat het juist aan aandacht voor de vormgeving heeft ontbroken. Met hun betonnen, kant-en-klare prefabmuren maken ze een goedkope, onafgewerkte indruk. Architectuur uit het bouwpakket, op een achternamiddag in elkaar gestampt op een willekeurig bouwterrein. Extreem hinderlijk zijn de naden in de gevels, de kazerne-achtige vensterreeksen, de lelijke parkeergarages onder het maaiveld en de onderlinge uitwisselbaarheid van vrijwel alle gevels.
De enige variatie van het project, inmiddels luisterend naar de naam Park Phi, zit ’m in de hoogte. De hoogste toren (tien bouwlagen) staat het dichtst bij de stad, de laagste in het midden. Een van de drie is inmiddels in gebruik genomen. Door TUI Nederland. Wie er binnenkomt, betreedt het zoveelste zielloze kantoorgebouw. Een echte hal is er niet, uitsluitend een balie, de toegang naar een eindeloze reeks kantoren waarbij het in feite niet uitmaakt wie er bivakkeert. Dat
er in de andere twee gebouwen advocatenkantoren komen, is veelzeggend. Deurwaarders had ook gekund, of
desnoods een regionaal filiaal van de AIVD. In kleurloze architectuur is er voor iedereen een plek.
Wat de situatie van Park Phi er niet beter op maakt, is de frontpositie ten opzichte van de achterliggende wijk. Achter de torens ontwaar je de minstens even naargeestige woningen van het Kotmanpark. Op de bovenste verdieping (bij alle drie torens de plek voor een kantine) zit het personeel eerste klas voor wat betreft het uitzicht op buurt en stad.
Ooit was het de bedoeling de Zuiderval tot een echte Poort van Enschede te maken. Een waardige toegang tot het centrum, met vernieuwende architectuur en gebouwen die een visitekaartje zouden zijn voor de stad. Afgaande op wat er nu staat, moet je vaststellen dat deze ambitie steeds meer een illusie lijkt te worden.
Prefab-architectuur, zoals die van het TUI-gebouw, past niet op deze plek. Op geen enkele plek trouwens waar architectonische kwaliteit in dit land serieus wordt genomen.