Hij is de man van de krachtige, vaak enigszins provocerende ingrepen in de ruimte. Ingrepen vol humor en symboliek. Zoals het bordje met het aantal kilometers naar Auschwitz voor een manifestatie in Duitsland of de wenteltrap naar de hemel aan de Beursstraat in Hengelo.
Een trap die eindigt in het niets en die je moet zien in combinatie met de tekst in de halfronde deuropening even verderop: „Ons hoofd is rond, opdat het denken van richting kan veranderen.” Een typische ‘Pier van Dijk’.
Van Dijk, kunstenaar uit Hengelo, is een van de oude bekenden uit de Twentse kunstwereld. Ooit was hij, naast kunstenaar, ook dichter. Uiteindelijk bleven de beelden en vloeiden de woorden samen met het werk waarmee hij 45 jaar lang, alleen of in tijdelijke alliantie met anderen, de wereld bestookte.
Ondanks zijn nimmer aflatende productie en bekendheid, had hij nog nooit een overzichtsexpositie. Pier van Dijk is daar misschien ook niet het type kunstenaar voor. Terugblikken zit nu eenmaal niet in de genen van iemand die het liefst inspeelt op telkens nieuwe situaties. Ook de grote solo-expositie die hij momenteel heeft bij kunstcentrum AkkuH in Hengelo, blijf ver weg van het traditionele kunstenaarsoverzicht. Er zijn – naast actuele – ook veel oude werken te zien, maar Van Dijk maakt ze tot onderdeel van iets nieuws. Tussen de witte muren van AkkuH heerst de totale Van Dijk, is alles tot in de kleinste details afgestemd op het krachtige statement dat hij hier in z’n 67e levensjaar bijna als artistiek testament wil maken.
‘Heden Brood’ is de titel van de tentoonstelling. Boven de geëxposeerde kunstwerken hangt een metersgroot spandoek met de tekst: ‘De kunst gaat om brood.’ Broden, in alle soorten en maten, keren overal in de tentoonstellingsruimte terug. Naast zwarte vogels, kruistekens, oude foto’s vol verwijzingen naar zijn Roomse jeugd, zwarte paters, hosties, een guillotine en korenschoven.
Vijf grote exemplaren staan er dwars door de ruimte, alsof de tentoonstelling zelf een akker is. Soms hangt het graan zelfs aan de muur, net als een recent krantenartikel (NRC) waarin een auteur zijn gramschap spuit over de vrijblijvendheid van de kunst. Van Dijk markeerde een passage met het woord ‘brood’, zette een groot kruis door het verhaal en hing het op in een vergulde lijst. Wie ervoor staat, voelt de verontwaardiging. Voor Van Dijk is kunst dagelijks brood, geen luxe. Als deze prachtige tentoonstelling iets uitstraalt, dan is het zijn diepe overtuiging dat de wereld niet kan leven van brood alleen maar in de huidige bange tijden de kunst bitter hard nodig heeft.
WAAR TE ZIEN
[Pier van Dijk, Heden Brood. Werken van toen en nu
Hengelo, Kunstcentrum AkkuH, Hazemeijerstraat 800, dinsdag-vrijdag 10.00-17.00 uur, zaterdag en zondag 13.00-17.00 uur (t/m 16 oktober)
