Het is het eindpunt van het Twentekanaal. Soms, bij slecht weer, lijkt het ook het einde van de wereld. Het havengebied van Enschede: wie nog een decor zoekt voor een krimi, kan hier terecht.

Af en toe schijnen er ook boten aan te meren, maar meestal is daar weinig van te zien. Wat je bijblijft, zijn smerige gebouwen, rommelige bedrijfsterreinen en, hier en daar, handelsondernemingen in tweedehandsauto’s.
Toch, al die jaren, was er altijd een lichtpunt. Vlak aan het water, min of meer in het niets op de hoek van de Hendrik ter Kuilestraat en de Lonnekerbrugstraat, ligt in dit troosteloze gebied Snackbar De Haven. Een legendarische cafetaria waar de patat goed is en waar het al meer dan twintig jaar behaaglijk schuilen is voor iedereen die mogelijk in dit niemandsland de lust tot leven verloren heeft.
Het is een karakteristiek gebouwtje, onlosmakelijk verbonden met de plek. Ooit resideerde er de havenmeester, nog weer later een transportbedrijf. In elke andere omgeving was het al lang gesloopt, maar hier - als eindpunt van de haven - is het blijven staan en is het tot een van de weinige herkenningspunten geworden die er in dit gebied te vinden zijn.

Inmiddels heeft de gemeente Enschede grote plannen met dit deel van haar haven. Vooruitlopend daarop is de naam alvast veranderd: Handelskade Zuid. De industrie van vroeger moet er verdwijnen en het gebied moet de allure krijgen die bij een handelskade past, inclusief een kantoorpand met de uitstraling van een cruiseschip, aanlegsteigers voor pleziervaart en een uitkijktoren.
Gelukkig is Snackbar De Haven aan dit grootschalige denken ontsnapt. Het is weliswaar (naar een ontwerp van Van der Jeugd Architecten) verbouwd tot havenpaviljoen, maar de manier waarop dat gebeurd is, is van een grote schoonheid en inventiviteit. Eigenlijk is het woord ‘verbouwd’ ook onjuist. Aan het oorspronkelijke gebouwtje is niets veranderd. De ontwerpers hebben het integraal gehandhaafd en het zelfs nog versterkt door de vorm ervan als uitgangspunt te nemen voor de overkapping die boven de vroegere patatzaak is opgericht.

Geweldig, zoals De Haven er nu ligt. De eerste indoorcafetaria van Nederland, ingepakt in een overdekte ruimte die als een soort tuinkas van glas en stalen spanten over het oorspronkelijke gebouwtje is geplaatst. Door het glas is het oude gebouwtje nog altijd zichtbaar. Je ziet het van alle kanten liggen, bijna als een heiligdom. Zonder het te verminken, beschikt de huidige uitbater nu over een terras met stoeltjes en een houten vloer. Als het regent, kun je achter het glas zitten en uitkijken over de kabbelende golven van het Twentekanaal. Halverwege de overkapping zit een glazen wand. De ander helft is open en bevat een andere relikwie van de Enschedese haven: een oud elektriciteitshuisje.
Misschien is met het woord ‘relikwie’ wel de voornaamste associatie genoemd die dit nieuwe bouwwerk oproept. Het paviljoen Handelskade Zuid, zoals met letters boven op het dak staat, oogt als een glazen reliekschrijn aan het water, een prachtige markering voor een gebouw dat in deze verrassende vorm nog een lange toekomst voor zich heeft.