oeienschilders: sinds Paulus Potter zijn ze onlosmakelijk verbonden met de traditie van de Nederlandse schilderkunst. Hollandser kun je je het ook bijna niet voorstellen: groene weiden, waterplassen, een wolkenhemel en daaronder, meestal vredig grazend in stemmig licht, het vee. Een kunstenaar als Anton Mauve was in de negentiende eeuw een fenomenale koeienschilder, net als Jan Voerman, de IJsselschilder die niet schroomde zijn riviergezichten met talrijk rood- en zwartbontvee te stofferen.
Dankzij een bewonderenswaardig Twents initiatief kan er nog een andere naam aan dit rijtje worden toegevoegd: die van Fedor van Kregten (1871-1937), onderwijzerszoon uit Notter en de schepper van een enigszins vergeten oeuvre dat voor een belangrijk deel uit schilderijen met koeien en schapen bestaat. In tegenstelling tot bijvoorbeeld zijn tijdgenoot Voerman lijkt het Van Kregten echter niet alleen om de landschappelijke dimensie van deze dieren te gaan, maar ook om de beesten zelf. Soms getuigen zijn vele koeien en stieren van kracht, een andere keer - zoals in de vele tafereeltjes met moeder, kind en pasgeboren kalfjes - juist van onschuld en sentimentaliteit.
Hoewel hij er niet is geboren, had Van Kregten een sterke band met Twente. Hij ging er naar school en groeide er op, tussen de boerderijen van Notter waar de weilanden nu nog vol staan met roodbont vee. Het grootste deel van zijn oeuvre ontstond echter in Den Haag, de stad waar hij zich in 1906 vestigde en in 1937 zou sterven.

Een keuze uit zijn werk, meer dan honderd schilderijen en enkele tekeningen, is nu verspreid over vijf locaties te zien in het dicht bij Notter gelegen Wierden. Een keuze die laat zien dat Van Kregten als schilder zijn ups en downs kende, dat een groot deel van zijn werk in zeer slechte staat verkeert en een overzicht van zijn oeuvre (mede door het ontbreken van dateringen) nog altijd ontbreekt.
Een vernieuwer was hij zeker niet. Van Kregten, autodidact en ooit voorbestemd om net als zijn vader onderwijzer te worden, zocht en vond zijn inspiratie in de natuur. Het ging hem om de schoonheid der dingen. Om subtiele details als het zonlicht op een koeienhuid of een schaapskudde op de hei. Soms stijgt hij daarbij tot grote hoogte, soms ook - zoals in zijn portretten of impressies van een reis naar Marokko - is het resultaat enigszins vlak en steriel.
Hoe goed hij kon schilderen, blijkt vooral in het stadhuis. Daar hangt, op een muur in de hal, het ultieme bewijs van zijn meesterschap: een met veel overtuigingskracht geschilderd doek met de legendarische fokstier Lonneker Jan. Van Kregten op zijn best: niet alleen meester, maar ook mateloze bewonderaar van de beesten.

Expositie Fedor van Kregten op vijf locaties in Wierden, wo-zo 13- 17 uur (t/m 4 okt). Info en route bij de VVV. Lezing op 23 sept (074 - 25 68 806 of 074 - 24 38 090 of via gerardhui@live.nl)