Over mooie dorpsgezichten gesproken: dat op Delden is een van de mooiste van Twente. Vanaf de hoge es, met mooi weer, is het zelfs bijna on-Nederlands zoals het stadje in de verte ligt. Het moet ongeveer op dit punt zijn geweest dat een bezoeker van een plaatselijk hotel de inspiratie op deed voor zijn gedenkwaardige tekst in het gastenboek: ‘Delden, ik kom er maar zelden; maar voor deze ene keer: Looft de Heer.’

Uitgerekend aan deze, meest schilderachtige zijde van Delden is nu een wooncomplex verschenen met ongekende dimensies. Het complex, ontworpen door de IAA in Enschede, bestaat uit drie woonblokken en bevat een reeks appartementen met een fameus uitzicht op de Deldense es en het landgoed Twickel. Automobilisten op de rondweg kunnen het complex niet missen. Hoog op het talud en akelig dicht bij de weg rijzen de flats op, als een burcht die zelfs bij een flinke belegering niet van wijken weet en in ieder geval -na de idyllische blik op het stadscentrum- voor een stevige shockreactie zorgt.

Nu wil de ironie dat de ontwerpers van de Stadshagen, zoals de officiële naam van het complex luidt, de pretentie hebben met de bouw van de torens de verstoorde band tussen Delden en het omringende landschap te herstellen. Eindelijk, na de ellende van het verzorgingstehuis dat tot voor kort op deze plek stond, zou met deze ingreep de skyline van het oude Delden weer te voorschijn worden getoverd.

Helaas is de werkelijkheid een andere. Wie het stadje vanuit Twickel nadert, heeft niet bepaald het idee van een transparant doorkijkje op Delden. Integendeel, de ruimtelijke ordening van het complex, met twee identieke woontorens naast elkaar in de frontlijn, is zodanig dat je eerder denkt aan een muur dan aan verbeterde zichtlijnen. De twee voorste torens met hun lelijke, metallic grijze tentdaken zijn ook hoger dan de voorgaande bebouwing. Maar vooral ook plomper en meer aanwezig in het blikveld, ondanks de ruimte tussen de gebouwen en de poging om door middel van witte baksteenstroken de donkerbruine massaliteit van het complex te doorbreken.

Stadshagen is een typisch voorbeeld van een gebouw op de verkeerde plek. Onbescheiden en fantasieloos. Geschikt voor de boulevard in Zandvoort aan Zee, niet voor de kleinschalige stadskern van Delden. Natuurlijk hebben de ontwerpers nog wel een poging gedaan om met een derde, iets lager woonblok een soort overgang te maken naar de straatjes aan de achterkant, maar veel zin heeft dat niet: ook aan de stadszijde rijst het complex op als een gebouw met verkeerde proporties en een onnodig zwaarwichtige vormgeving.

Want wat dat laatste betreft: ook qua architectuur is hier sprake van een stap terug. Foute nostalgie en overdreven monumentaliteit vieren, zoals wellicht te verwachten viel, hoogtij in het ontwerp, waarin de ramen zelfs weer luiken hebben. De historische bebouwing van Delden, met name de havezaten rond de stadskern, was het referentiepunt voor de architecten, die er kennelijk vooral op uit waren om met veel historische humbug de inbreuk te rechtvaardigen die hier ondertussen op een oud stadsgezicht wordt gepleegd.

De vormgeving van de drie torens - Eschtoren, Stadstoren, Middenvleugel - munt vooral uit in oubolligheid. Nieuwbouw op deze bijzondere, gevoelige plek had alleen kans van slagen gehad bij lef en creativiteit, keuze voor moderne materialen en een vernieuwend concept dat het landschap niet alleen met woorden had omarmd, maar ook met daden.

Door Herman Haverkate

Klik op de foto hieronder voor een impressie van de Stadshagen.