Het Japanse hoe-gaan-we-om-met-de-dood-drama Departures portretteert een dertiger die in het wassen van doden de zin van het leven vindt. De zorgvuldige benadering werd beloond met de Oscar voor beste buitenlandse film.

De cellist Daigo (Masahiro Motoki) heeft een probleem als de financier van het orkest waarin hij speelt er de brui aan geeft. Plotseling staat hij op straat. Met zijn vriendin (Ryoko Hirosue) keert hij terug naar zijn geboortedorp, waar ze in het leegstaande huis van zijn overleden moeder gaan wonen. Door een komische vergissing - het reisbureau waar hij denkt te solliciteren is een kleine begrafenisonderneming die mensen begeleidt op hun eeuwige reis - accepteert hij een baan als dodenwasser. Met lange takes toont de film gedetailleerd en sereen de rituele wassing van overledenen, waarbij het drama ook oog heeft voor de emoties van familieleden.

Sommige families zijn verenigd in verdriet, maar in andere klinken bittere verwijten. Tussen Daigo en zijn werkgever, een weduwenaar (veteraan Tsutomo Yamazaki), en de administratieve medewerkster KimikoYo), groeit een innige band, die gebaseerd is op afwijzing door de buitenwereld. De samenleving kijkt op hen neer alsof zij paria’s zijn. Op steun van zijn vriendin hoeft Daiga niet te rekenen, want door zijn werk is hij voor haar ‘onrein’. Ze stelt hem voor de keuze: ‘fatsoenlijk werk’ vinden of de relatie beëindigen.

Departures is een pleidooi voor een niet verkrampte omgang met de dood. Het is een goede vondst om dat te doen met het in beeld brengen van het wasritueel. Dat deel van de film dwingt bewondering af. Ook is Departures voorbeeldig geregisseerd en wordt er uitstekend in geacteerd. Toch wringt er iets: de film maakt de dood te mooi. Dat er geen taboe op de dood moet rusten, neemt zijn angstaanjagendheid nog niet weg. Departures komt soms dicht in de buurt van kitsch, zoals de scène waarin Daiga in een fraai landschap cello speelt. Ook sterven er in Japan wel erg veel jonge vrouwen, want die komen we in de film veel meer tegen dan overleden bejaarden. Dat Daiga ook nog een rekening moet vereffenen met zijn vader, zorgt voor nog wat extra drama.

Departures is het soort film waarbij de kijker zich steeds bewust is van de emotionele manipulatie. In Japan zat men er niet mee. Met een bioscoopomzet van meer dan veertig miljoen dollar was de film een enorm succes.

DOOR: Jos van der Burg
FOTO: GPD

Bekijk hier de trailer van de film