In de documentaire Lost in la Mancha (2002) werd de Amerikaans-Britse filmmaker Terry Gilliam als de ultieme pechvogel afgeschilderd. Wat een reportage over de totstandkoming van The man who killed Don Quixote moest worden, werd een aaneenschakeling van tegenslagen, rampspoed en falen.
Momenteel onderneemt Gilliam een nieuwe poging om zijn Cervantesverfilming van de grond te krijgen. Hij zal zich gesterkt voelen omdat The imaginarium of doctor Parnassus wel voltooid kon worden, ondanks de vroegtijdige dood van hoofdrolspeler Heath Ledger.
Nadat zijn optreden als The Joker in The dark knight was opgenomen, vervoegde de Australiër zich in Londen bij Gilliam, waar hij aan alle locatieopnamen deelnam. De productie verhuisde voor trucagewerk naar een Canadese filmstudio toen Ledger stierf. Johnny Depp, Jude Law en Colin Farrell hielpen de regisseur uit de brand met vertolkingen van hetzelfde personage.
The imaginarium of doctor Parnassus werd geschreven door Gilliam en Charles McKeown, en heeft raakvlakken met hun eerdere samenwerking bij Brazil en The adventures of Baron Munchausen, die ook chaotisch tot stand kwamen. Opnieuw richt het duo zich op een visionaire dromer in een onverschillige wereld. De door Christopher Plummer vertolkte Parnassus is een onsterfelijke magiër die met zijn mobiele theater vol wonderen in een hedendaags Londen voor gek versleten wordt.
Daar komt verandering in wanneer zijn dochter en de toneelknecht Ledger van een wisse dood redden. De raadselachtige man ontpopt zich tot een uitstekend standwerker en toneelregisseur, waarop het imaginarium alsnog succes heeft. Klapstuk is een magische spiegel: wie erdoorheen stapt, treedt binnen in de eigen verbeelding.
Wanneer Ledger dat doet, kan diens personage dus in een andere gedaante verschijnen. Door de schokkende dood van de acteur, de postume Oscar voor zijn Joker en de bijzondere status van Gilliam, heeft de film een aandoenlijk troostrijk karakter: de pechvogel onder de filmmakers heeft zijn banvloek gebroken, en de betreurde ster een mooie zwanenzang geschonken.
The imaginarium of doctor Parnassus heeft een unieke meerwaarde, maar ook gebreken. Want Gilliam en McKeown baseerden hun verhaal op een grabbelton vol oude ideetjes, die in een reeks losse flodders uitmondden. Rode draad is de weddenschap die Parnassus eeuwen geleden met de door Tom Waits vertolkte duivel sloot, waarbij de dochter van de magiër de inzet is. Het gammele raamwerk wordt gecompenseerd door uitstapjes naar prachtige fantasiewerelden, maar het niveau van Brazil of Munchausen wordt niet bereikt.
Of Gilliam met een levende Ledger een beter resultaat had geboekt blijft ongewis, maar gezien de omstandigheden is dit monument voor een gevallen ster en de verbeeldingskracht van de maker al een wonder op zich.
BART VAN DER PUT
