Zoals het Idfa elk jaar weer bewijst kan het met een volle bioscoopzaal naar een documentaire kijken een buitengewone ervaring zijn. Bewijs: de prachtdocumentaire The biggest Chinese restaurant in the world van Weijun Chen, waarin een portret van een restaurant (met 5000 stoelen) in een Zuid-Chinese stad een sterk beeld geeft van de ontwikkeling die China doormaakt.
Allemaal mooi en aardig, maar de scene waarin een aantal koks hun specialiteit lieten zien - levend gefrituurde karper, die naar lucht snakkend de klant moet bereiken ?- veroorzaakte een golf van afgrijzen, opgewonden gelach, wegtrekkers (handen voor het gelaat) en gesis van verontwaardiging ?- en dit allemaal in Tuschinski 6. Daarom zitten we in het theater: niet perse om dierenleed te zien, maar voor een frontale aanval op zintuigen en opvattingen.
Een paar van de beste films op het Idfa houden zich bezig met het verschijnsel 'roem', in de nagejaagde versie, of geheel onvrijwillig tot stand gekomen.
Winnebago Man (onze tip voor publieksfavoriet dit jaar) van Ben Steinbauer gaat op zoek naar de mythische figuur uit de titel, de naam waaronder hij op YouTube bekend is. Een woordvoerder van het Amerikaanse campermerk Winnebago verliest tijdens de opnamen van een reclamefilm voortdurend zijn humeur. Zijn scheldpartijen - op zichzelf, op de crew, op het universum - werden allemaal opgenomen en circuleerden al in het videotijdperk, toen ze vooral in Hollywoodkringen een grote bekendheid genoten.
Vanaf 2005, met de komst van YouTube, werd de Winnebago Man, ook wel 'The angriest man alive', een wereldwijd fenomeen. De jonge filmmaker Steinbauer gaat op zoek naar de originele Winnebago Man, die Jack Rebney heet, inmiddels als een kluizenaar leeft, en bezig is met een alomvattend boek over wereldgodsdiensten. Als in de beste films neemt Winnebago Man voortdurend onverwachte wendingen en is uiteindelijk een geestige en soms ontroerende meditatie over ouder worden en roem in het YouTube-tijdperk.
Een van de founding fathers van dat tijdperk is Josh Harris, behorend bij de eerste generatie wizz-kids die steenrijk werden in de jaren negentig. We live in public van Ondi Timoner is een fascinerend profiel van deze figuur, die zijn tijd voortdurend vooruit was en eind jaren negentig al zijn privéleven op het net gooide met weliveinpublic.com. Timoner laat overtuigend zien, door ook in zijn familiegeschiedenis te duiken, dat Harris niet tot enige vorm van affectie in staat was. Het leven op het scherm was het enige leven dat de moeite van het leven waard was. Als toeschouwer wordt je meegesleept door de voortdurende radicale keuzes van Harris. En er is materiaal genoeg: Timoner vertelde de zaal dat ze zich door vijfduizend uur van digitale bestanden had gewerkt.
De jacht op roem in zijn meest genadeloze vorm wordt geportretteerd in Videocracy, een ijzingwekkend portret van het televisieimperium van Berlusconi. Maker Erik Gandini is weliswaar geboren Italiaan, maar hij woont tegenwoordig in Scandinavië. Videocrazy is dan ook een Zweedse productie: het zegt alles over Italië dat een dergelijke film in Italië zelf nooit gemaakt zou kunnen worden.
DOOR: MARK MOORMAN
FOTO: IDFA.NL
