Nergens ter wereld is het duurder om de blockbuster Avatar te zien dan in China. In Sjanghai kost een kaartje voor de 3D-versie van de film in de IMAX-bioscoop ruim twintig euro. In Libanon zijn de verkopers van illegale DVD's weinig enthousiast over Avatar. „Niemand koopt bij ons Avatar omdat de kopie niet 3D is."

Door Remko Tanis

Chinezen zijn woedend, maar staan evengoed om drie uur 's nachts in de rij. „Alleen in China”, zegt een filmbezoeker. „Als bedrijven je nodig hebben, ben je als een keizer voor ze. Maar als zij in een goede positie zitten, behandelen ze je als honden.”

Hij reageert op het besluit van de bioscoop om de prijs van kaartjes te verhogen. Dat gebeurde afgelopen weekeinde. Vorige week, de eerste week van Avatar in China, kostte toegang vijftien euro. Dat was al een euro duurder dan in Nederland. Nu moeten Chinezen achttien euro neertellen. „Handelaren verkochten onze kaartjes op de zwarte markt voor zeker het dubbele”, verdedigt de bioscoopdirecteur zich in een lokale krant. „Waarom zouden we hen alle winst laten maken? We kunnen nu zelf ook meer vangen.”

Zeventien voorstellingen van Avatar per dag, honderden stoelen per zaal en torenhoge prijzen verhinderen niet dat de schermen bij de kassa al een week allemaal op rood staan: 'uitverkocht'.

Zondag begon de verkoop voor de resterende 350 vertoningen van Avatar die deze maand nog in het theater draaien. Uitverkocht. Het is hetzelfde bij de tien andere bioscopen in Sjanghai waar de film draait, zelfs die ver buiten het centrum.

Avatar is populair in China om dezelfde reden als overal: spectaculaire effecten, zeker in 3D en al helemaal op een scherm ter grootte van een flatgebouw. De film heeft echter ook een andere snaar geraakt bij Chinezen: ze herkennen zich in de strijd van de Navi-wezens tegen een boosaardige mensheid.

In de film willen mensen een grondstof winnen op de maan Pandora, het thuis van de Navi. De grondstof zit in de grond onder de boom waar de Navi wonen. „Mensen denken de achtergebleven wereld van de Navi te helpen”, schrijft Li Chengpeng op zijn veelgelezen blog. „De Navi willen echter juist in hun boom blijven wonen, in harmonie met de natuur.”

Li trekt een directe vergelijking met Chinezen die zich verzetten tegen de sloop van hun huizen, om steeds weer plaats te moeten maken voor nieuwe torens in de steden. De laatste maanden loopt dergelijk verzet steeds vaker uit op geweld. In november stak een Chinese vrouw zich in brand toen de politie haar uit huis wilde zetten, omdat het gesloopt zou worden. De vrouw, die het niet overleefde, werd breed gesteund door Chinezen.

„De mensen in Avatar behandelen de Navi als lastige onruststokers, die weigeren hun huis op te offeren voor het groter goed”, vindt Li.Han Han, een sterauteur in China, schrijft: 'Avatar-publiek in andere landen vindt het verhaal van de film wellicht zwak. Dat komt omdat zij zich niet kunnen voorstellen hoe het is om in een land te wonen waar barbaarse uitzettingen plaatsvinden. Die vindt je alleen op planeten als Pandora. En in China'.
De vergelijking tussen het lot van de Navi en dat van Chinezen die gedwongen moeten wijken voor nieuwbouw, vindt breed gehoor. Sommige Chinezen zijn er zelfs van overtuigd dat regisseur James Cameron de film heeft geschreven, specifiek met de Chinese situatie in het achterhoofd.

'China's sloopploegen moeten Cameron aanklagen', schrijft een blogger. 'Hij heeft hun werkmethode gejat en verfilmd'. Een ander: 'Hoe durft een westerse regisseur China zo te kijk te zetten! Onacceptabel! Deze film moedigt Chinezen aan geweld te gebruiken tegen sloopploegen. Avatar is een poging om het grote China ten gronde te brengen'.

Vooralsnog maakt Avatar de Chinese overheid niet al te zenuwachtig. Buitenlandse films draaien doorgaans slechts twee of drie weken in de bioscoop. Maandag is echter bekend gemaakt dat Avatar nog tot na het Chinees nieuwjaar, half februari, te zien zal zijn.

________________________________________________________________________________________________________________________________

ILLEGALE DVD-VERKOPERS VAN LIBANON MOKKEN OVER AVATAR

door Harald Doornbos

In Libanon zijn de verkopers van illegale DVD's weinig enthousiast over Avatar. „Niemand koopt bij ons Avatar omdat de kopie niet 3D is." Om de volgende oorzaak en gevolg-vraag te beantwoorden, hoef je geen professor te zijn: een Libanees verdient per maand gemiddeld 200 euro. Voor een bioscoopkaartje ben je bijna zes euro kwijt terwijl op straat een illegaal gekopieerde dvd van dezelfde film zestig eurocent kost. Eén keer raden waarom Libanese bioscopen veelal leeg zijn?

Maar 3D sensatie Avatar heeft de rollen omgedraaid. Voor het eerst is het dringen geblazen bij de bioscopen in plaats van in de DVD-winkels en kraampjes.
„Omdat onze kopieën geen 3D zijn, gaat bijna iedereen naar de bioscoop”, vertelt Waho, een Libanees van Armeense afkomst, terwijl hij naast zijn rek staat met daarop honderden films, waaronder Avatar. Wijzend het blauwe hoesje, zegt hij: „Iedereen is enthousiast over Avatar, behalve wij."

Niet alleen in Libanon, maar in tientallen Tweede- en Derde Wereld landen waar massaal en openlijk spotgoedkope illegale DVD's worden verkocht, heeft Avatar voor een revolutie gezorgd. Bioscoopeigenaren die gewend zijn om per film slechts enkele tientallen of honderden kaartjes te verkopen, zien plotseling duizenden mensen voor hun deuren staan. Het enorme financiële succes van Avatar komt deels omdat mensen in onderontwikkelde landen eindelijk weer eens naar de film gaan en betalen voor een kaartje.

Bij het kraampje van meneer Waho graaien potentiële kopers ondertussen in de bakken met films die op tafels staan. „Alles voor een dollar”, roept Waho. Zo goed als alle handen laten Avatar links liggen. Ahmad Yakubi, een klant, vertelt dat hij reeds honderden illegale DVD's heeft gekocht. „Maar voor Avatar maak ik een uitzondering, die wil ik in de bioscoop zien." De reden is de 3D ervaring. „Je moet wel een behoorlijke sukkel zijn wanneer je Avatar thuis op je computer 2D gaat bekijken."  

Even verderop ligt Cinemacity, een van Beiroets grootste bioscoopcomplexen. „Dit is gewoon spectaculair”, aldus Elie, een jongen achter de kassa, terwijl mensen letterlijk naar hem schreeuwen om een kaartje te bemachtigen. „Avatar kent vijf dagelijkse voorstellingen en het is sinds kerst iedere keer uitverkocht. Tweeduizend mensen per dag." Grinnikend vervolgt hij: „We dachten dat die illegale DVD's ons uiteindelijk zouden ruïneren. Maar nu zijn de bioscopen  aan zet. 3D redt ons."

Daar is Hassan Moussa, ook een verkoper van illegale DVD's , het deels mee eens. Volgens hem valt het nu nog wel mee met de financiële tegenslag voor de verkopers van illegale DVD's. „Van de duizenden verschillende films die uitkomen, is 99.99 procent nog 2D”, zegt hij. „Maar we gaan een probleem krijgen wanneer in de toekomst alles 3D wordt."

Toch verkoopt Moussa af en toe een illegaal gekopieerde Avatar. „Een aantal mensen heeft gewoon geen geld om een kaartje te kopen voor de bioscoop. Zij zien Avatar dus zonder speciale effecten”, aldus de verkoper. Een van hen is Yussuf, een Palestijns jochie van dertien. Onlangs zag hij Avatar op een televisiescherm bij een een vriendje. „Desondanks vond ik het een mooie film”, oordeelt hij. Maar Yussuf zou de film natuurlijk het liefst ook in de bioscoop willen zien. „Ik heb gehoord dat je dan zelfs een speciale bril op krijgt”, zegt hij enthousiast. „Coooool."