De Amerikaanse documentairemaker Michael Moore is altijd een stuk beter in aanklagen dan in verdedigen geweest. Zijn verhalen over schrijnend of absurd (of beide) onrecht werken altijd een stuk beter dan zijn visioenen van een nieuwe wereld waarin problemen als sneeuw voor de zon zijn verdwenen. In Sicko, een aanklacht tegen het Amerikaanse gezondheidsstelsel, zat een excursie naar Cuba met een stel Amerikaanse patienten die wonderwel geholpen werden. De Cubanen herkenden deze pr-mogelijkheid op een kilometer afstand. Dat een filmmaker als Michael Moore nooit in een land als Cuba zou kunnen werken, werd voor het gemak maar even onder het tapijt geveegd.

In Capitalism: a love story pakt Moore zijn grootste onderwerp tot nu toe aan: een aanklacht tegen het gehele kapitalistische systeem, dat er tenslotte voor gezorgd heeft dat General Motors in Flint, Michigan zijn fabrieken waar de vader van Moore zijn hele leven had gewerkt. In plaats van van een CEO (in Roger and me) of een bedrijfstak (de wapenindustrie in Bowling for Columbine) pakt Moore hier het hele systeem aan. Maar ook hier is hij in delen beter dan in het grote betoog.

Moore haalt een paar zeer sterke staaltjes van de excessen van het Amerikaanse kapitalisme aan. Hij laat zien hoe grote Amerikaanse bedrijven levensverzekeringen afsluiten op hun werknemers - zonder dat die dit weten, zodat hun voortijdige dood winstgevend is. De verzekerden worden 'dead peasants' genoemd, dode boeren.  In een andere zaak laat hij zien hoe het privatiseren van een jeugdgevangenis tot het afromen van overheidsfinancieën leidt, met behulp van een corrupte rechter.

Moore heeft het tij natuurlijk mee met zijn betoog: in een treffende scene laat hij drie experts uitleggen  wat die duivelse 'derivaten' toch eigenlijk zijn, die de kredietcrisis  op hun geweten hebben. Geen van de experts zou ook maar een voldoende halen met dergelijke vage gestotterde antwoorden. Het is een van de fragmenten in de film waarbij je de woede naar je hoofd voelt stijgen als toeschouwer.

Moore zou Moore niet zijn als hij zelf ook nog zou proberen binnen te dringen in een kantoor op Wall Street om daar een burgerarrestatie te plegen. Amusant, maar naast de echte schrijnende verhalen die hij ook optekent, irrelevant.Moore is minder sterk als het gaat over het alternatief voor kapitalisme dat hij 'democratie' noemt. Maar goed, hij heeft zijn punt dan allang gemaakt.

DOOR: MARK MOORMAN
FOTO: OUTNOW.CH