Een menigte zonnebloemen kijkt vermoeid in de camera. De strijd tegen de verzengende zon hebben de planten zo te zien opgegeven. De bladeren zijn aan het verwelken en hun koppen hangen moedeloos naar de grond.

Toch is deze openingsshot veruit het vrolijkste beeld in de oorlogsfilm Lebanon. Al was het maar omdat die zonnebloemen buiten mogen staan. De rest van de film is de kijker samen met vier soldaten opgesloten in het bedompte interieur van een pantservoertuig. De vloer is bezaaid met peuken, voedselresten en niet nader gespecificeerde vloeistoffen.

Het is maar goed dat films geurloos zijn, want de mengeling van angstzweet, bloed en urine die zich in de tank verzamelt moet een onverdraaglijke stank opleveren.

De film speelt zich af in juni 1982, aan het begin van de Libanese Oorlog. Regisseur Samuel Maoz was destijds een van de dienstplichtigen die mee moesten vechten in deze Israëlische vergeldingsactie tegen de PLO, die uitliep op een bloedbad onder de Palestijnse burgerbevolking.

Maar de politieke context speelt nauwelijks een rol in Maoz' autobiografische relaas over het bestaan in een tank. Hij wil de kijker alleen maar tonen hoe het is om tegen je zin, als dienstplichtige, dood en verderf te moeten zaaien. De jongemannen in het vechtvoertuig zijn duidelijk niet opgewassen tegen hun taak. De leidinggevende heeft geen gezag en de schutter ontdekt door schade en schande dat er een verschil is tussen het oefenen op strobalen en het schieten op echte mensen.

Na een aantal tragische blunders krijgen de groentjes in de tank het ernstig aan de stok met de infanteristen die voor hen uitlopen: hun commandant is een echte soldaat die wel lijkt te weten wat hij aan het doen is.

Wat zich buiten afspeelt zien we uitsluitend door het vizier van de geschutskoepel. Via deze afstandelijke lens zien we kapot gebombardeerde dorpen, een wanhopige Libanese moeder die haar vijfjarige kind kwijt is, en een tegenstander die een raket afvuurt  op de tank.  De soldaten kunnen geen kant op en hopen dat ze snel weer in veilig gebied zijn. Hun morele vertwijfeling en hun doodsangst zijn tastbaar. Het is onmogelijk om je daar als kijker aan te onttrekken. Juist daardoor is Lebanon een unieke, heftige en ook uiterst beklemmende ervaring. Zo wanhopig, smerig en onmenselijk voelt moderne oorlogsvoering, kennelijk.

FRITZ DE JONG