Dankzij een budget van vijftienduizend dollar en een Amerikaanse opbrengst van meer dan honderd miljoen, wordt Paranormal activity het meest opzienbarende fenomeen van het huidige filmjaar genoemd. De cijfers herinneren aan The blair witch project, dat in 1999 met vergelijkbare statistieken geschiedenis schreef, en voor debuterend filmmaker Oren Peli als inspiratiebron voor zijn eigen no-budget horrorfilm fungeerde.
Beide films worden geafficheerd als reconstructies van waargebeurde gruwelen, waarbij de filmmakers zich over het videomateriaal van de slachtoffers hebben ontfermd. Die kunstgreep zal weinigen om de tuin leiden: wanneer er in het echte leven doden vallen belanden hun videodagboeken niet in de bioscoop maar in een politiedepot. Het succes van de films maakt duidelijk dat de makers er goed in slagen hun publiek in de gordijnen te jagen, omdat ze bovennatuurlijke zaken op een realistische manier presenteren.
Het jaar van de Blair witch was ook het jaar waarin het Nederlandse televisiesucces Big Brother van start ging, om zich vervolgens tot een wereldwijd fenomeen te ontwikkelen. Peli speelt daar slim op in: Paranormal activity koppelt even suggestieve als effectieve griezelscènes aan volstrekt banale huiselijke taferelen, die in het tijdperk van reality-tv automatisch het aanzien van een betrapte werkelijkheid krijgen.
De film draait om het Amerikaanse koppel Katie en Micah, dat in hun nieuwe woning geplaagd wordt door nachtelijke onrust. Zij gelooft dat er een klopgeest actief is, hij is een scepticus die zich alleen door hard bewijsmateriaal laat overtuigen. Om dat te vergaren schaft de man videoapparatuur aan, waarmee hij overdag zijn vriendin en 's nachts hun slaapkamer filmt. Paranormal activity werkt sterk op de zenuwen in de scènes waarin de nachtopnamen centraal staan, want iedere kijker is er van doordrongen dat een slapend mens een kwetsbare prooi is.
Aanmerkelijk minder sterk zijn de dagopnamen, die na iedere nacht een welkome adempauze bieden, maar in dramatisch opzicht flink tekort schieten. Waar de vorm van de film realisme suggereert, is het gedrag van de twee slachtoffers ongeloofwaardig: hun relatie is dermate liefdeloos dat je je afvraagt waarom ze bij elkaar zijn, hun ontberingen zijn zo zenuwslopend dat de vraag rijst waarom ze in dat huis blijven.
Die laatste vraag hoefde bij The Blair witch project of het Spaanse [rec] niet beantwoord te worden: in die films werd de camera bediend door ambitieuze professionals die het onheil doelbewust najoegen. Het gammele raamwerk ondermijnt de stootkracht van Peli's ijzersterke horrorscènes, en maakt Paranormal activity tot een hooguit halfgeslaagde film. Het Amerikaanse succes bewijst echter dat er in het tijdperk van martelhorrorfilms naar Saw-model een aanzienlijke markt voor meer suggestieve, ingetogen griezelfilms is ontstaan. In het land der blinden is eenoog koning.
DOOR: BART VAN DER PUT
FOTO: OUTNOW.CH
