Het is 4 februari 2004. Op de Harvard universiteit wordt de 19-jarige Mark Zuckerberg aangesproken door een studiegenoot. De jongen vraagt hem of hij weet of een aantrekkelijke studente een vriendje heeft, en zo nee, of ze er een zoekt. Mark reageert geprikkeld: hoe kan hij dat weten, mensen lopen toch niet met een bord rond waarop staat of ze...? Hij veert op, rent het gebouw uit, en haast zich naar zijn kamer om zijn website thefacebook.com te voltooien. Op iedere profielpagina moeten gebruikers kunnen aangeven of ze een relatie hebben of beschikbaar zijn, want daar draait het studentenleven klaarblijkelijk om. Of de lancering van de oerversie van Facebook verliep zoals regisseur David Fincher en scenarioschrijver Aaron Sorkin het in The social network schetsen valt te betwisten. Daar maken ze geen geheim van. De film beschouwt de recente geschiedenis vanuit drie verschillende perspectieven, die in een terugblik op de Harvard periode en een tweetal juridische procedures voortdurend tegen elkaar worden afgezet. In de visie van Sorkinvooral bekend door zijn sprankelende scenario’s voor de tv-serie The West wing, is de opzet van de sociale netwerksite een reflectie van de persoonlijkheid van Zuckerberg. Het eurekamoment voor de lancering maakt duidelijk dat Sorkins Zuckerberg een buitenstaander is: de hoogbegaafde student reduceert de nuances van het sociale verkeer tot eenduidige feiten, die eenvoudig in een internettoepassing kunnen worden verwerkt.
Op een wrangkomische manier benadrukken de filmmakers dat de dwangmatig efficiënte en analytische blik Zuckerberg herhaaldelijk in conflict met anderen brengt, maar de ironie zal niemand ontgaan.
De echte Mark Zuckerberg beschikt momenteel als 26-jarige topman van Facebook over een vermogen van 6,9 miljard dollar, en de website heeft wereldwijd een half miljard gebruikers. Woordvoerders van het bedrijf bestrijden de lezing van Sorkin en Fincher, maar ondernamen geen stappen tegen het duo. Daar mogen we blij mee zijn, want met hun provocerende en polemische aanpak leveren de makers de eerste Hollywood-film af waarin de essentie van het leven in het internettijdperk op een zinvolle manier wordt weergegeven. Fincher en Sorkin benutten een fraaie milieuschets, een razend tempo en een spervuur aan gevatte dialogen om de kijker aan de geniale Zuckerberg te binden, maar ze geven ook blijk van gepaste scepsis over de verworvenheden en omgangsvormen van het sociale internetverkeer.
Dat stemt meer tot nadenken dan de vlijmscherpe schetsen van het elitaire studentenleven op Harvard en de juridische strijd over het eigendomsrecht van Facebook, maar ook daarin halen de twee veertigers het beste bij elkaar naar boven.
Na het sentimentele rariteitenkabinet The curious case of Benjamin Button markeert het briljante The social network voor Fincher een terugkeer naar de topvorm die hij in Se7en, Fight club en Zodiac aan de dag legde. In acteur Jesse Eisenberg vond hij een
ideale vertolker van het enigma Mark Zuckerberg.
De Amerikaanse pers verklaarde het Oscarseizoen dan ook prompt voor geopend, maar belangrijker dan de lof en het klatergoud is dat Fincher en Sorkin er uitstekend in slagen de huidige sociale revolutie op een enerverende en prikkelende manier ter discussie te stellen. Dat werd hoog tijd.
