In 1999 lanceerden filmmakers Elbert van Strien, Guido van Gennep en Djie-Han Thung het Manifest voor de Verbeelding. Het trio keerde zich tegen het tot norm verheven realisme, dat de productie van fantastische films in Nederland uitsloot.

Dat het vervolgens tien jaar duurde voor het driemanschap met Zwart water een fantastische speelfilm kon maken lijkt hun lezing te bevestigen. De drie lieten zich intussen echter niet onbetuigd. Van Strien en Thung maakten korte genrefilms, Van Gennep ontwikkelde zich tot een uitstekend cameraman, zoals uit Oorlogswinter bleek.

Met een geanimeerde titelsequentie van Thung en een sfeervolle fotografie van Van Gennep kan het door Van Strien geregisseerde Zwart water bogen op een fraai uiterlijk, dat goed aansluit bij diens klassieke stijlopvatting.

Net als in zijn korte film Het verborgen gezicht (2004) legt de regisseur de nadruk op de belevingswereld van een jong meisje, dat een ander perspectief op haar omgeving heeft dan de volwassenen die haar omringen. Dat gegeven krijgt in de openingsbeelden een weerslag in spiegelmotieven en Rorschach-inktvlekken, die aangeven dat de film een psychologische inslag heeft.

De negenjarige Lisa wordt geïntroduceerd in een Amsterdamse etagewoning, waar haar ouders te horen krijgen dat oma in België al een maand dood en begraven is.

Een erfenis voert het gezin naar een afgelegen Belgische villa, die door Lisa's moeder lang geleden voorgoed werd verlaten en verzwegen. De drie nemen er hun intrek, waarna de vondst van een oud dagboek en een ontmoeting met een mysterieus meisje de kleine Lisa ertoe brengen haar moeder met andere ogen te bekijken.

Zwart water bevat een paar sterke schokmomenten, waarbij de spanningsopbouw en een van onheilszwangere schaduwen doortrokken fotografie hun uitwerking niet missen. Maar het is meer een psychologische thriller dan een horrorfilm, waarin een verzwegen verleden het gezinsleven ernstig ontwricht.

Van Strien en co-scenarioschrijver Paulo van Vliet sturen aan op een onthullende finale, en slagen er daarbij in zich aan genreclichés uit thematisch verwante buitenlandse films te onttrekken.

De ontknoping getuigt van lef, en neemt een aantal bezwaren tegen de ruw geschetste psychologie van sommige personages weg, maar of het mysterie daarmee ook een bevredigende verklaring krijgt is de vraag.

Zwart water kan zich niet meten met The sixth sense of de beste Aziatische genrefilms van de afgelopen tien jaar, maar markeert voor Nederlandse begrippen een flinke stap voorwaarts. Van Strien zet veel hoger in dan de makers van de eenduidige horrorfilms Dood eind en Sl8n8 vier jaar geleden, en we mogen hopen dat hij de kans krijgt zich na dit aardige debuut verder te ontwikkelen.

BART VAN DER PUT