Het wekt geen verbazing dat Martin Scorsese in de ban raakte van The invention of Hugo Cabret. Het kinderboek werd geschreven en geillustreerd door Brian Selznick, een neef van de legendarische filmproducent David O. Selznick, die Oscars won met Gone  with the wind en Rebecca, en Alfred Hitchcock naar Hollywood haalde. Het boek is een traktatie voor cinefielen: Selznick laat kinderen kennismaken met de Franse wortels van het filmmedium en het pionierswerk van Georges Méliës (18611938).

Als goochelaar en directeur van een variététheater in Parijs was Méliës in 1895 getuige van de eerste filmvoorstelling van de gebroeders Lumiëre, en hij onderkende als eerste het enorme potentieel van het nieuwe medium. In 500 korte films, waarvan het  leeuwendeel verloren zou gaan, experimenteerde Méliës naar hartelust met montage, trucages en verhaalstructuren.Zijn roem was tijdens zijn leven van korte duur, maar een dikke eeuw later liggen de door hem ontwikkelde basisprincipes nog altijd ten grondslag aan de meest verbluffende spektakelstukken in de mondiale cinema.

Het is daarom gepast dat Scorsese met zijn Selznick-verfilming Hugo toetreedt tot de eredivisie der 3Dfilmers. Op het technische en stilistische vlak imponeert Scorsese's benadering van de derde dimensie evenzeer als het werk van Méliës ooit deed, al kan de Amerikaan geen pioniersrol worden toegedicht. Hugo is met ruime afstand de duurste productie uit Scorsese's loopbaan. Het stelde hem in staat een prachtige reconstructie te maken van het Parijs anno 1931, en hoewel vormgever Dante Ferretti voor de hoofdlokatie van het station van Montparnasse een eigen plan trok komt de oude stad volkomen authentiek over.

In het treinstation leeft het weeskind Hugo Cabret (Asa Butterfield) heimelijk in het binnenwerk van de immense stationsklok. Een mechanische pop is het enige wat hem rest van zijn vader, en het ventje gaat door roeien en ruiten om de automaat te repareren. Het brengt hem in conflict met de malle stationsagent (Sacha Baron Cohen) en de norse uitbater van een speelgoedwinkeltje. Samen met diens kleindochter (Chloe Grace Moretz) ontdekt Hugo dat de speelgoedverkoper ooit een beroemd filmmaker was, waarop de kinderen alles in het werk stellen om opa Georges Méliës (Ben Kingsley) met zijn verleden te verzoenen.

Ofschoon de charmes van het melodramatische en sentimentele verhaaltje beperkt zijn en Scorsese overtuigender uitpakt met de techniek dan met de acteursregie, mist het grootse cinefiele gebaar van de maker zijn uitwerking niet. Met het oogstrelende Hugo plaatst Scorsese pionier Méliës op de sokkel die hem toekomt, en bij een man die zijn leven aan cinema wijdde en er bijna aan ten onder ging ontroert dat gebaar meer dan het lot van een fictief weeskind.
Dat er bij het aantal van elf Oscar-nominaties niet een acteur meedingt spreekt boekdelen.

Bart van der Put