Het restaurant met couscous en vis dat de op een scheepswerf overbodig geworden Slimane wil beginnen, is eigenlijk maar bijzaak. Natuurlijk niet voor die zwijgzame, gescheiden zestiger die er zijn zelfrespect en zijn familie mee hoopt terug te winnen, maar voor de film.
Die droom van een eigen eethuisje is al veel vaker op het doek gezet. Als het alleen daarom was gegaan had La Graine Et Le Mulet van regisseur en scenarioschrijver Abdellatif Kechiche vast niet zoveel prijzen in de wacht gesleept. Maar het is wel een prachtig excuus om ons onder te dompelen in het migrantenmilieu van een Franse havenplaats.
Want kijken naar al die mensen uit Noord-Afrika, Rusland en ook uit Frankrijk zelf, dat kan de in Tunesië geboren en in Frankrijk opgegroeide Kechiche als de beste. We zien ze in hun keukentjes als Slimane (Habib Boufares) hen op zijn brommertje dagelijks verse vis komt bezorgen. We zien zijn ex-vrouw foeteren, we zien zijn dochter van leer trekken over het werk in de conservenfabriek en zijn schoondochter is kwaad omdat ze vermoedt dat haar man andere meisjes heeft. De oude mannen waar Slimane het pension mee deelt maken muziek of roddelen op het terrasje. Iedere zondag komen familie en vrienden bij elkaar voor de goddelijke couscous van Slimane's ex. Kechiche laat ons verdrinken in het eroezemoes.
Alleen Slimane zelf is er niet bij, die eet zijn maaltijd in stilte.Dat is nog maar de inleiding. Die duurt lang, heel lang, maar wie van mensen houdt zal zich niet vervelen.Het moet ook lang duren, zodat we alles niet alleen kunnen begrijpen, maar ook kunnen voelen. Zo gaat het telkens weer. Plots is er dat plan voor het restaurant en Kechiche vangt de blik van de samenzweerders. Het plan smeedt een onverwacht verbond tussen Slimane en de dochter (Hafsia Herzi) van zijn nieuwe vriendin. Zo stil en ernstig als hij zelf is, zo welbespraakt is zij. Samen vormen ze een ontroerend koppel; zij is het vuur dat bij hem al bijna was gedoofd. Samen bezoeken ze de kantoren van ambtenaren die hen wijzen op onoverkomelijke zaken als vergunningen en onderpand. Ja, dat zijn van die praktische details die we doorgaans niet te zien krijgen. Het meisje praat zich de blaren op de tong en zal later, wanneer de eerste gasten zijn toegestroomd, met vastberaden blik nog buikdansen of haar leven er van afhangt. Het is een schitterend moment waarop Kechiche speelt met het contrast tussen de exotische verleiding die de buitenstaanders zien en de harde noodzaak die er achter schuilgaat. Want op dat moment is La Graine Et Le Mulet toch nog ongemerkt veranderd in een spannend drama, waarin emoties tot uitbarsting komen en het noodlot zijn kans grijpt.
La Graine Et Le Mulet is een prachtig voorbeeld van een film die ogenschijnlijk zonder duidelijk plan vanzelf lijkt te groeien. De losse cameravoering geeft het een semidocumentaire kwaliteit zonder dat het afbreuk doet aan de scherpte van de portretten en de intensiteit van de meest intieme momenten. De acteurs zijn subliem en toch vergeet je dat ze acteren. Net zoals het plotseling onzin lijkt om deze rijk geschakeerde schets van ploeterende mensen met hun dromen, hun onzekerheden en hun sores een multiculturele film te willen noemen. Abdellatif Kechiche laat simpelweg het leven zien.
Leo Bankersen
