En wéér is er een documentaire over de vuurwerkramp. In Requiem voor een Woonwijk, maandag 11 april in Concordia Cinema, wordt de nasleep van die fatale dag op 13 mei 2000 vervlochten met beelden van de totstandkoming van de opera Wake. Dat levert een gedramatiseerd filmdocument op over verwoesting èn wederopbouw.

Toen de tweede klap klonk pakte Dick Buursink zijn geliefde stevig vast. ‘Pure doodsangst’, zegt de oud-wethouder. Oud-burgemeester Jan Mans herinnert zich de verwijtende blikken in de ogen van de slachtoffers, daags na de ramp in het opvangcentrum. En een cameraman die  aanvankelijk dacht ‘Gaaf, ik ben erbij!’, kampt een paar maanden na de ramp met een posttraumatische stressstoornis.

In de film Requiem voor een Woonwijk komen niet alleen politieke kopstukken als Mans, Buursink en oud-wethouder Roelof Bleker aan het woord, maar ook slachtoffers van de ramp. De film van Ferri Ronteltap is een parallelvertelling waarin het verhaal van het maken van de opera Wake door de Nationale Reisopera doorsneden wordt met het verhaal van Enschede, de stad die na de vuurwerkramp uit de as herrees. Beide verhaallijnen kennen een rode draad van strijd en worsteling. In het creatieve proces van de opera worstelt de cast om de woorden, tonen en klanken aan te leren en om de achterliggende betekenis en emoties die ten grondslag liggen aan deze opera te doorleven. Archiefbeelden van de vuurwerkramp en interviews tonen daarnaast de strijd en worsteling van de hoofdpersonen die betrokken waren bij de wederopbouw en de slachtoffers die na die fatale dag in mei 2000 de draad weer moesten zien op te pakken.

Ronteltap maakt films voor omroepen, het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Het is de bedoeling dat Requiem voor een Woonwijk gaat touren langs een aantal internationale filmfestivals. ‘Het ging mij niet eens zozeer om het verhaal van de vuurwerkramp zelf, als wel om het vervolg’, zegt de Rotterdammer. ‘Hoe pakten de slachtoffers en andere betrokkenen de draad weer op? Ik kwam erachter dat mensen boven zichzelf uit kunnen stijgen als ze iets ergs is overkomen en een enorme veerkracht aan de dag kunnen leggen. Ook in de opera draait het om dat gegeven.’

Wake, geschreven door de Nederlandse componist Klaas de Vries en topauteur David Mitchell, gaat over de verstoorde levens van heel gewone mensen in een heel gewone stad, vóór en na een dag die toch zo heel gewoon leek te beginnen. De opera ging vorig jaar mei in première. Ronteltap mocht bij elk onderdeel van het creatieve proces aanwezig zijn en zit makers, koor en solisten dicht op de huid. De timmerman die de decorstukken op het podium plaatst wordt vervolgens afgewisseld met beelden van bouwvakkers die in het nieuwe Roombeek aan het werk zijn.

Wat de Rotterdammer tijdens de montage opviel is dat veel betrokkenen de ramp verwerkten met een of andere kunstzinnige activiteit. ‘In veel levens bood de kunst troost. Zo is er een vrouw die haar herinneringen aan de plek waar ze schuilde kwijt was, maar door het te gaan tekenen kwamen de beelden weer naar boven.’ Ook muziek, zegt Dick Buursink in de film, hielp veel mensen bij de rouwverwerking.

Requiem voor een Woonwijk maakt indruk, niet in de laatste plaats door de dramatische montage die ondersteund wordt met onheilspellende muziekfragmenten uit de opera. Ronteltap gebruikt bovendien beelden die nog maar weinig gebruikt zijn in eerdere documentaires, uit piëteit met de betrokkenen. En dus zien we lijkwagens af en aan rijden, dekken brandweerlieden een verkoold lichaam af met een stuk plastic.

De gesprekken met de politieke kopstukken leveren geen nieuwe inzichten op. ‘Natuurlijk heeft de gemeente fouten gemaakt’, zegt Jan Mans in de film. Maar ook: ‘Je kunt je niet voorstellen onder wat voor druk je als burgemeester in zo’n situatie staat.’

Ronteltap: ‘Voor alle betrokkenen geldt dat de vuurwerkramp hun leven voorgoed veranderd heeft. Er is een leven vóór en een leven ná de ramp.’

Voorproefje zien? Klik hier voor de trailer van de film!