Regie: Hanro Smitsman. Met: Gaite Jansen, Matthijs van de Sande Bakhuyzen, Robert de Hoog. In: Concordia Cinema Enschede.

Schemer is een snoeihard sociodrama over een vriendenclubje tieners dat een bij de groep behorend meisje vermoordt. Regisseur Hanro Smitsman liet zich inspireren door de moord op Maja Bradaric. Perverser gedrag is moeilijk denkbaar. Vijf bevriende jongeren zoeken met buurtbewoners in de uiterwaarden naar de vermiste tiener Jesse, die bij hun vriendenclubje hoort. Ook bezoeken ze de wanhopige ouders. Nee, ze weten ook niet wat er met Jesse gebeurd kan zijn, zeggen ze tegen de betraande moeder. Als het lijk van Jesse wordt gevonden, houdt een van hen (Robert de Hoog) tijdens de rouwdienst een ontroerend toespraakje: „Jesse was een echte vriendin van ons. We mogen haar nooit vergeten.” Mooie woorden, maar dezelfde tieners hebben die ‘echte vriendin’ een paar dagen eerder vermoord. Wat dreef deze jongeren tot deze onbegrijpelijke daad? Anjet Daanje en Hanro Smitsman zoeken in hun script niet naar een dader, maar zijn geïnteresseerd in het ontsporen van een groep pubers. 

Zij laten zien dat de mooie Jesse (Gaite Jansen) in het vriendenclubje als een steeds bedreigender factor wordt ervaren. Meiden zijn bang dat zij hun vriendjes afpikt, jongens maakt zij gek door ze aan te trekken en af te stoten. Als een van de jongens (Matthijs van de Sande Bakhuyzen) half gekscherend opmerkt dat hij Jesse wel kan vermoorden, vervliegt die opmerking niet maar blijft hij als dikke mist hangen. Stapje voor stapje drijft de groep richting gruweldaad, die door de klungelige uitvoering bij de kijker des te harder aankomt.
Hanro Smitsman bewees eerder met Skin, over de moord op Kerwin Duinmeijer, en De punt, over de Molukse treinkaping in 1977, dat hij rauwe cinema weet te slaan uit schokkende gebeurtenissen. Daarin heeft hij in Nederland het speelveld bijna voor zich alleen, want Nederlandse filmmakers houden niet van grimmige verhalen zonder louterend einde.
Ellende mag als een film maar hoopvol eindigt en niet met een hoofd vol lastige vragen, zoals bij Schemer over groepsdwang en het zondebokmechanisme. Smitsman staat meer in de ruige realistische Britse filmtraditie (Ken Loach, Mike Leigh) dan in die van
de Nederlandse poldercinema. 

(Jos van der Burg)