De Hongaarse grootmeester van de minimalistische cinema Béla Tarr stopt met filmen. Dat het slecht nieuws is, bewijst zijn laatste film The Turin horse.

Filmmakers die met hun films een dwingende visie aan de wereld opleggen zijn zeldzaam. De 56-jarige Béla Tarr is de meester van het uitzichtloze leven. Zijn films tonen personages die vastzitten in armoede en sociale achterlijkheid, wat hen vatbaar maakt voor zwendelaars, valse leiders en geweld. Tarrs bijna acht uur durende meesterwerk Satanstango portretteert het apathische, in alcohol gedrenkte leven in een boerengehucht, in Werckmeister Harmonies valt een opgezweepte menigte een psychiatrische inrichting aan, en in Damnation probeert een man via de liefde te ontsnappen aan zijn treurige lot.
Tarrs sombere thematiek is niet uniek, maar zijn films, die altijd zwart-wit zijn, onderscheiden zich door stilistisch radicalisme. Ze zijn opgebouwd uit lange, trage takes. Bij Tarr leidt het tot fascinerende drama’s, waarin de kijker heen en weer geslingerd wordt tussen afschuw en mededogen. Dat is ook weer het geval in The Turin horse, waarmee Tarr zijn filmloopbaan zegt af te sluiten.
Het drama oogt inderdaad als een eindpunt, zodat een nieuwe film onwaarschijnlijk is. De aanleiding van The Turin horse is de anekdote dat Nietschze krankzinnig werd toen hij een voerman zijn paard zag afbeulen. Tarr is niet geïnteresseerd in Nietschze, maar in het paard: hoe ging het daarmee verder? In The Turin horse wordt het dier verkocht aan een oude alcoholstoker (Janos Derszi), die er in een minutenlange openingsscène (Tarrs handelsmerk) mee over de Hongaarse poesta jakkert.
De rit eindigt op de oneindig lege vlakte bij een armoedig huisje, waarin de man met zijn volwassen dochter (Erika Bók) woont. Zoals in alle Tarr-films is hun leven teruggebracht tot overleven. Dat wordt voor vader en dochter steeds moeilijker. Nadat een bezoeker, die koortsachtig over het einde der tijden praatte, is vertrokken, gebeuren er vreemde dingen: de waterput valt droog, de lamp dooft en het paard wil niet meer eten. Langzaam dooft het leven in de stille ondergangsparabel The Turin horse.
Tarr heeft zijn eindpunt bereikt: de wereld vergaat, het menselijk experiment is mislukt.

Jos van der Burg