De serie opnames van de symfonieën van Beethoven door het Nederlands Symfonieorkest (Orkest van het Oosten) is bijna compleet. De Tweede en Derde zijn elk op een cd gezet, nu rest nog de Negende.

door Heman Haverkate 

Chef-dirigent Jan Willem de Vriend zette opnieuw zijn stempel op deze uitgave: we horen pittige tempi, deels authentieke instrumenten en weinig wolligheid. De opvatting is vooral “con brio”. De koperblazers spelen op kopieën van oude instrumenten, evenals de paukenist. De strijkers en de houtblazers niet en dan worden de verschillen in speelmanier interessant. De strijkers zijn spaarzaam met hun vibrato, de houtblazers in de Derde meer dan in de Tweede. In de totaalklank is het hout met de moderne instrumenten in verhouding voller dan het koper. Een mooi neveneffect van het spaarzaam vibrato is dat de klankkleur van de klarinetten – instrumenten met een lange speeltraditie van geen of weinig vibrato – prachtig in het plaatje past.
Opvallend aan de opvatting zijn de kort afgebeten koper- en paukennoten. De paukenist is erg direct opgenomen, waardoor hij “in” de tel valt en voor het oor aan de vroege kant is. Het openingsdeel van de Tweede is daarom wat onrustig: de fortes lijken steeds net aan de vroege kant te komen. Natuurlijk klopt het allemaal wel, maar het is wel wennen. Het langzame deel van de Tweede, het Larghetto, is prachtig. Het langzame deel van de Derde, de Marcia funebre, is in opzet prachtig. Het wordt bij de switch naar majeur wat opgewekt voor een dodenmars, gelukkig komt met het mineur ook het karakter terug.
De symfonieën van Beethoven zijn bekende kost, van deze twee vooral de Derde.Er zijn veel opnames van en met name in de beide Scherzo-delen klinkt het alsof het allemaal veel sneller gaat. Het is gedeeltelijk waar: de tempi zijn wel wat sneller, maar het grootste verschil zit in de articulatie. Door de kort afgebroken akkoorden lijkt het vooral sneller. Wat mij betreft had iets meer klank geen kwaad gekund, maar er is veel te zeggen voor de opvatting van De Vriend, die elke schijn van pathetiek en wolligheid weet te vermijden. Lyrisch is het gelukkig soms wel, maar vooral levendig en energiek. Met het nieuwe setje cd's hebben we er een no-nonsense uitvoering van Beethoven bij, die nauwgezet de partituren volgt.

Ludwig van Beethoven – Symphonies 2&3, Nederlands Symfonie Orkest o.l.v. Jan Willem de Vriend,
uitg. Challenge Records CC 72532; Complete Symphonies vol.4