Alle voortekenen wezen op een prachtige avond muziek: twee beroemde werken van Beethoven, het Vioolconcert en zijn Vijfde Symfonie, een vrijwel uitverkochte zaal en de medewerking van topvioliste Liza Ferschtman.
Ferschtman speelde met passie en bleek in staat om haar viool in alle registers in klank te laten variëren.Aan de soliste kan het niet gelegen hebben dat het Orkest van het Oosten niet in vorm was. Het leek alsof men geen gezamenlijke visie had (gekregen) over het Beethoven repertoire: het was vooral erg ongelijk. In het langzame deel van het Vioolconcert reageerde men verschillend op de slag van dirigent Jan Willem de Vriend, waardoor herhaaldelijk de maat ongelijk begon. Ook de Vijfde Symfonie leed onder een dergelijk fenomeen: de inzetten van het eerste deel waren meer vwa-ta-ta-taaah dan wenselijk.
Aan de inzet van De Vriend lag het niet: het hele concert had hij met het hele lijf gedirigeerd. Het was hem na afloop aan te zien, hij oogde vermoeid. Het zal hem ongetwijfeld zijn opgevallen dat ‘zijn’ orkestleden zijn slag verschillend interpreteerden. Bij een gastdirigent kan dat gebeuren, maar bij de vaste dirigent zou er een betere verstandhouding moeten zijn met het orkest.
Een minder gelukkige keuze van De Vriend vond ik de bezetting van alle koperblazers met authentieke instrumenten. De trompettisten redden zich goed, de hoornisten redelijk, maar de trombonisten klonken ongelukkig. Met hun hedendaagse instrumenten kunnen ze vol en sterk klinken, de functie waarvoor Beethoven ze heeft ingezet. Met de authentieke instrumenten klinken ze dan misschien meer zoals in de negentiende eeuw, maar minder dan de spelers zelf gewend zijn. Bovendien is het publiek tegenwoordig gewend aan de ‘dikkere’ klank, die beter past bij de rest van de orkest. Zolang niet iedereen de negentiende-eeuwse klank maakt, levert het onderlinge ongelijkheid op om dat een deel van het orkest wél te laten doen. Na afloop drong de trieste gedachte zich op dat dit concert met dezelfde mensen en dezelfde werken beter had kunnen worden.
ELLEN KRUITHOF
