Veertig jaar na de legendarische debuut-LP is er een nieuw Brainbox studio-album en gaat de band weer op tournee. Zonder Jan Akkerman, maar mét Kaz Lux, Rudy de Queljoe, Pierre van der Linden en John Schuursma. Lux: „Ik ga altijd tot het uiterste, maar nu nog een beetje verder.”

Door Peter Bruyn

„Een liedje ontstaat vaak in deze stoel”, zegt Kaz Lux en wijst naar het meubel in de hoek waarop een gitaar ligt te wachten. Hij pakt de gitaar en begint te tokkelen. „Terwijl ik naar tennis of iets anders op tv zit te kijken ontstaat er een liedje. Daar ga ik dan op zolder in m’n studiootje verder mee aan de slag tot mijn hoofd bijna uit elkaar spat. Op zo’n moment vind ik het vaak nog helemaal niks; maar als ik het dan de volgende dag terug hoor is het prachtig….” Zo kwamen ook de liedjes voor ‘The 3rd Flood’ tot stand, de nieuwe plaat van Brainbox.  Welbeschouwd pas het tweede echte Brainboxalbum, ruim veertig jaar na het debuut uit 1970.

Brainbox is de legendarische Nederlandse rockband die het unieke hoge stemgeluid van Kaz Lux combineerde met de gitaar van Jan Akkerman en de drums van Pierre van der Linden. Akkerman stapte al snel over naar Focus, korte tijd later gevolgd door Van der Linden. De gitarist werd opgevolgd door het duo Rudy de Queljoe en John Schuursma. Die twee zijn er in 2011 weer bij, samen met Lux en Van der Linden. Plus bassist Cees van der Laarse, die in 1980 al met Akkerman en Lux speelde.

Eind 1971 verruilde Kaz Lux Brainbox voor een solocarrière die  hem veel goede kritieken, maar wisselend commercieel succes opleverde. „Ik heb heel lang nagedacht of ik die naam Brainbox weer wilde gebruiken”, zegt hij. „Een paar jaar geleden riep ik nog: nooit meer! Maar in 2009 was er zo weinig werk voor mijn toenmalige groep….  Toen heb ik die jongens van vroeger toch maar gebeld om als Brainbox te gaan toeren. Echter onder de voorwaarde dat we ook aan nieuw repertoire zouden gaan werken.”Vandaar dat na een uitgebreide comebacktournee in 2010 dit voorjaar het album ‘The 3rd Flood’ verschijnt. Als eerste ‘vloed’ beschouwt Lux de beginperiode 1969-1971, de tweede een reünie in de vroege jaren tachtig, en die van dit jaar met het nieuwe album met vijftien nieuwe liedjes als de derde.
‘The 3rd Flood’ laat zich niet vergelijken met die legendarische debuutsingle van destijds, het overrompelende ‘Down Man’: Eerst die drie zware gitaarakkoorden, vervolgens de aanzwellende drumroffel van Pierre van der Linden. En dan die unieke stem van Lux die krijst: ‘A man, a room - a man alone in a room…’
De nieuwe plaat klinkt meer ingetogen, bezonken. Meer folk- en countryachtige nummers zoals Brainbox die destijds ook al op het repertoire had met ‘Reason to Believe’ en ‘The Smile’. En je kunt er  niet omheen dat Lux’ karakteristieke stemgeluid - hij is in 2000 door muziekblad Oor verkozen tot beste Nederlandse rockzanger van de 20e eeuw - wat aan kracht en extreme uithalen heeft verloren. „Tja, veertig jaar geleden waren mijn balletjes nog niet ingedaald, hè. Daarom zong ik ook zo hoog”, lacht de inmiddels drieënzestigjarige Lux. „Maar ik heb ook absoluut geen poging gedaan om Brainbox van 1969 na te doen. Daar heb ik helemaal geen boodschap aan. Goed, ik weet dat er drie nummers uit die tijd in de Top-2000 staan en we spelen live ook nog wel een aantal van die oude stukken. Daar kun je niet omheen. Maar ik wil bezig zijn met nieuwe liedjes.”
De bandnaam schept verplichtingen  zegt Lux. „Omdat het weer Brainbox heet moet het wel een bepaalde allure hebben. Daardoor ligt er natuurlijk een bepaalde druk op. Ik ga altijd wel tot het uiterste, maar nu nog een beetje verder.”

Twee vragen branden de oude Brainboxfans direct op de lippen: doet Akkerman mee, en: is het geen verkapte Kaz Luxsoloplaat?

Wat het eerste betreft is de zanger duidelijk: hij heeft Akkerman een jaar of tien geleden al eens voor een Brainboxreünie gevraagd. De gitarist zag daar toen niets in en daar heeft Lux het bij gelaten. En ja, hij is de man die het huidige Brainbox trekt en ook veruit het meeste van het repertoire schrijft, zegt Lux. De liedjes staan in principe op zichzelf, hij had ze ook voor een soloplaat kunnen opnemen. De arrangementen maken het echter ‘Brainbox’.
Dat muzikale klasse en commercieel succes niet evenredig aan elkaar gerelateerd zijn, weet Kaz al tientallen jaren. „Daar heb ik mij gewoon bij neergelegd toen ik soloplaten ging maken. Als er een album af is, ben ik alweer bezig met de volgende, in plaats van marketing voor die eerste plaat te doen. Er is van de meeste van die soloplaten ook bijna niks verkocht, maar ik heb gewoon zoveel plezier in het maken ervan. Ik hoef ook niet zo nodig met vakantie of zo. Ik zit veel liever hierboven een beetje op mijn gitaar te pielen. Aan een liedje werken en dat tot een mooi einde brengen vind ik nog steeds heel bijzonder. Ieder liedje is een kindje.”
„Dat proces, daar gaat het mij om. Ik zit met mijn gitaar bij de tv, of in de tuin met een flesje wijn, en dan komt er plotseling iets uit. Dat neem ik dan snel op met de minidisk en de volgende dag kan ik er in mijn studiootje mee aan de gang. Dan ben je weer een paar weken onder de pannen…”