Voor de komende tournee neemt gitarist Pat Metheny geen andere muzikanten mee. Net als op de gelijknamige pas verschenen cd laat de Amerikaanse gitarist zich bijstaan door een Orchestrion, een container vol instrumenten die hij allemaal zelf bedient. "Het is een avontuur waarvan ik de afloop niet weet. Het kan faliekant mislukken.”

door TON OUWEHAND

Pat Metheny (1954)  hoort tot de grootste gitaristen uit de wereld van de geïmproviseerde muziek. Verkocht wereldwijd meer dan twintig miljoen cd’s. Sleepte drie gouden platen en zeventien Grammy’s binnen. Hij staat nu aan de vooravond van een tour waarin hij alles zelf doet. Honderdveertig concerten waarin hij zich laat begeleiden door zijn Orchestrion, een enorme verzameling akoestische instrumenten die hij middels ingenieuze elektronica zelf bespeelt. Drummer, bassist, percussionisten, vibrafonist, maribaspeler, pianist, je hoort ze wel, maar ze zijn er niet. Pat Metheny stuurt alles zelf aan met zijn gitaar, met zijn voeten of door een druk op de knop.
De instrumenten zitten allemaal nog in een container op weg naar Europa, maar de baas zelf is vast naar Londen gekomen om een en ander uit te leggen over zijn tournee.
Pat Metheny, bos krullen, sweater,  witte gympen, oogt immer als een hippie van wie je verwacht dat hij bij voorkeur op een camping afspreekt. Maar hij zit een respectabel Hiltonhotel in hartje Londen. Waar knipmessende portiers voor de deur staan met hoge hoeden op hun keurig geknipte hoofden.
De vraag is hem al een paar maal gesteld. Zou de muziek die hij met het Orchestrion maakt ook niet gewoon met levende muzikanten gespeeld kunnen worden? Pat Metheny schudt zijn hoofd. “Als ik met muzikanten speel, maak je muziek waarin je het beste van die muzikanten naar boven haalt. Dit is heel wat anders. Een apart fenomeen. Ken je die animatiefilm Wall-E? Je gaat toch ook niet vragen om die hoofdrol door George Clooney te laten spelen? Dan krijg je een andere film, is het geen animatiefilm meer.
Iedereen kent de plaat Music of my mind van Stevie Wonder wel, waarop hij alle instrumenten zelf speelt. Zo’n plaat heb ik met Orchestrion ook gemaakt, alleen kan ik het ook live op een podium uitvoeren.”

Uiteindelijk is de basis voor dit project al gelegd toen hij een klein kereltje was. “Als kind ging ik mijn ouders vaak naar mijn grootouders in Manitowoc, Win consin. Mijn opa was een fantastisch muzikant, een goede trompettist, een uitstekend zanger. Maar mij ging het vooral om de pianola, die in de kelder stond. Een piano die vanzelf speelde, van een rol met gaatjes erin. Het werd pneumatisch aangestuurd, je moest op pedalen trappen om die rollen te laten draaien. Het ding was vijftig jaar oud toen. Ik weet nog precies hoe het eruit zag, hoe het rook. Voor mij vertegenwoordigde dat ding de negentiende eeuw, maar door de toetsen die zichzelf indrukten en het geluid was het ook science fiction voor me: Jules Verne.
Maar goed, ik werd gitarist. Ging elektrisch spelen en ik heb me altijd verdiept in de nieuwste technologie. Dat ik nu die digitale, ver doorontwikkelde technische wereld ben gaan koppelen aan die oude analoge instrumenten, zie ik als een ontzettende uitdaging waarvan ik niet weet waar we uitkomen. Vorig jaar maart had ik het Orchestrion compleet. Ik had er al aardig wat voor geschreven, maar ik kon alles weer weggooien. Het bleek niet te werken. Voor de cd heb ik allemaal nieuwe stukken gemaakt. En ik moet zeggen, ik ben ontzettend trots op die plaat. Het misschien wel het beste wat ik ooit heb gemaakt.”

“Vier jaar geleden besloot ik er werkelijk werk van te maken. De zeventigste verjaardag van componist Steve Reich werd gevierd met een concert in Carnegie Hall. Daar werden composities van hem gespeeld. Mij was gevraagd om Electric Counterpoint nog eens te spelen. Steve had dat in de jaren tachtig voor me geschreven. Een stuk voor gitaar en tape. Op band speel ik twaalf partijen en de dertiende speel ik daar live overheen.
Ik stond dus in Carnegie Hall met een tape. Ik kreeg ovaties en geweldige kritieken. En toen dacht ik: als ik succes heb door met een band op te treden, moet een project waarbij ik alles live speel toch ook kans van slagen hebben.”
Honderdveertig concerten staan er dit jaar met The Orchestrion. En daar komen van de zomer nog veertig optredens met The Pat Metheny Group bij. Het is een druk jaar, geeft hij toe. Het gezin met drie kleine kinderen, zal het een flink deel van het jaar zonder hem moeten doen. “Daar staat tegenover dat ik vorig jaar nauwelijks op pad ben geweest. Ik was heel veel thuis. En het Orchestrion stond ook in ons appartement in New York. Ik moet zeggen, het neemt wel heel veel ruimte in. Mijn kinderen vinden het leuk, maar ook niet meer dan dat. Die vinden het vrij normaal. Heeft niet elke vader gitaren in huis, en robots die muziek maken?
Maar mijn vrouw was wel blij dat het Orchestrion in een vrachtwagen werd ingeladen. Ik heb haar nog nooit zo blij gezien dat ik op tournee ging.”