Goed pianospelen is één ding, maar het gaat Marietta Petkova - nu bezig aan een landelijke tournee - toch vooral om het vertellen van een verhaal. Ze speelt op 17 maart in De Storm in Winterswijk.
door Hans Visser
Dit is het jaar van Schumann en Chopin. Beide componisten werden geboren in 1810, twee eeuwen geleden. Vandaar dat ze ook een hoofdrol spelen in het repertoire van de Bulgaars/Nederlandse pianiste Marietta Petkova. „Het is net alsof Schumann en Chopin uit dezelfde bron komen. Ze bewonderden elkaar, maar zijn toch ook zo verschillend. Bij Schumann hoor je de dichter bij uitstek: poëzie zonder uiterlijk vertoon. Pure expressie.” „Chopin was een Pool. Luister naar dat ridderlijke dat in elke noot weerklinkt. Toch wilde hij daarvan loskomen, zodat zijn Poolse wortels in wezen luchtwortels zijn. Uiteindelijk herken je in hem toch een universeel kunstenaar à la Rafael, Goethe en Shakespeare.” „Dankzij hun onontkoombare uitstraling hebben ze de jaren overleefd. Wat zij in de negentiende eeuw, in de romantiek hebben neergezet, galmt nog steeds na bij degenen die na hen kwamen. Duizelingwekkend." Ze zijn allebei jong overleden: Chopin was pas 39 en Schumann 46.
„Je vraagt je dan af hoe de muziek zich verder zou hebben ontwikkeld als ze langer hadden geleefd. Bij hen zie je de bevrijding van het kunstenaarschap. Bij Schumann voel je dat de kiemcellen van zijn muziek nog bij Beethoven liggen, maar daarmee ontstijgt hij wel de muzikale wetten van zijn tijd, hij ontwikkelt zich in alle vrijheid. In die vrijheid, die het gevoel geeft alsof die muziek per plekke wordt bedacht, schuilt zijn genie.” Dat schijnbaar spontane kenmerkt ook het spel van Petkova. Haar cd's ontstaan bij voorkeur niet in een kale studio. Haar jongste album met het pianoconcert van Schumann en het al even sprankelend klinkende Tweede van Chopin, nam ze op tijdens gastoptredens bij het Noord Nederlands Orkest onder dirigent Michel Tabachnik. „Beide stukken zijn me enorm dierbaar. Vandaar dat we besloten om bij die concerten microfoons neer te zetten, ook al weet je natuurlijk nooit of het lukt. Want voelen bijvoorbeeld dirigent en orkest je aan?" Voor het pianoconcert van Schumann is nauwelijks gerepeteerd. „Toen ik begon te spelen dacht ik: 'Ik moet die musici met mijn spel uitnodigen om kamermuziek te maken. Die opening moet intiem klinken. En dan hoor je dat die violen en blazers met je mee gaan. Dan hoor je hoe in het klein juist het grote van de muziek schuilt. Pas toen kon de orkestbegeleiding ook echt symfonisch worden. Alles viel op zijn plek en ik kreeg de ruimte om mijn verhaal te vertellen.”
„Authentiek spelen zoals de componist dat zou willen, bestaat niet. Je speelt zoals je de muziek zelf beleeft. Je geeft je over en dan voel je als het goed is hoe Schumann en Chopin toen schreven zoals ze leefden, zonder reserves: alles of niets. Net als Mozart en Schubert. Hun jaren waren als lichtjaren. Een lichaam kan zo'n geest niet aan. Over Schubert is wel eens gezegd: onze aarde is voor hem te grof.” Geboren in de stad Rousse, een rijk multicultureel centrum aan de Donau, is Marietta Petkova een kind van de Midden-Europese cultuur. „Het gevoel speelt daar een andere rol dan in het rationele West-Europa. Spannend, want je wilt toch je gevoel uiten en jezelf zijn. Muziek is dan het beste medium. Taal is geweldig, maar geeft toch misverstanden. Muziek is altijd waar.”
„Daarom is het jammer dat concerten zo formeel zijn. Dat schrikt mensen af en houdt ze daardoor gevangen in een haast dictatoriaal vooroordeel. Bij de concerten van Chopin en Liszt ging het helemaal niet zo formeel, maar toen de muziekwereld de perfectie begon na te jagen, ging het mis. Daarom heb ik als jurylid bij het Steinway Concours een dubbel gevoel. Ik moet natuurlijk een oordeel geven, maar ik vind zo'n concours toch vooral ook een ontmoeting. Het gaat me niet om 'goed' of 'fout', maar vooral om wat iemand heeft te vertellen, om wat hij teweeg bij mij en het publiek brengt. Daarvoor ga je het podium op. Je gaat op dat moment een huwelijk aan met het
publiek en dat liegt nooit.”
Marietta Petkova speelt op 17 maart in De Storm in Winterswijk , aanvang 20.15 uur. Recital: o.m.: Chopin: Fantasie, opus 49 en Polonaise-Fantasie, opus 61, R. Schumann: Fantasie, opus 17. CD: 'Affettuoso', pianoconcerten Schumann en Chopin. Steinway Concours: Concertgebouw, 18 april, finale. Info en speellijst: www.mariettapetkova.com
