The milk of sorrow was dit jaar de eerste door het filmfestival in Berlijn geselecteerde Peruviaanse film in de geschiedenis. De rijke film, over het overwinnen van een trauma, ging er ook terecht ook nog eens met de Gouden Beer vandoor.
De zachte klanken doen een zoet liedje vermoeden, maar de moeder van twintiger of dertiger Fausta (krachtige rol van Magaly Solier) zingt op haar sterfbed over gruwelijk seksueel geweld. De vrouw was in haar leven slachtoffer van 'terroristen', die haar man vermoordden, waarna ze haar verkrachtten met zijn afgehakte penis.
Wees gerust: The milk of sorrow, die in Lima speelt, bevat geen gruwelijke, felrealistische horrorbeelden in de stijl van Antichrist, maar toont een getraumatiseerde vrouw in een cultuur, waarin de medische wetenschap en bijgeloof nog met elkaar in strijd zijn verwikkeld.
De film volgt Fausta, die, zo wil het volksgeloof, het intense verdriet en de angst van haar moeder met de moedermelk heeft binnengezogen. De vrouw is seksueel geblokkeerd en beschermt zich op een curieuze manier tegen mannen. Haar oom (Marino Ballon), die haar na de dood van haar moeder steunt, ziet het goed: ''Je wilt leven, maar je durft niet.'' Subtiel toont The milk of sorrow hoe Fausta voorzichtig uit haar schulp kruipt als ze als huishoudster bij een steenrijke, ijzige pianiste in contact komt met een zachtmoedige tuinman.
Bovenstaande doet misschien een therapeutische film vermoeden, maar The milk of sorrow is een rijke, gelaagde film, die over veel meer gaat dan het lot van een vrouw. De film wijst nadrukkelijk naar de maoïstische guerrillabeweging Lichtend Pad, die tot in de jaren negentig met meedogenloze intimidaties de steun van de plattelandsbevolking afdwong.
Fausta's trauma kan worden gezien als een metafoor voor de collectieve verwerking in Peru van dit recente verleden. Maar ook stipt de film de enorme kloof aan tussen arm en rijk. De pianiste woont in een enorme villa in een voor de buitenwereld afgesloten groene oase, die schril afsteekt tegen Fausta's huisje in een grauwe armoedewijk aan de rand van Lima.
Intrigerend is de botsing tussen de moderne medische wetenschap, gepersonifieerd in een arts, en het bijgeloof van de bevolking. Is het verschil tussen beide wel zo groot? Gelooft de bevolking echt dat moedermelk trauma's overdraagt of is dit slechts een manier van uitdrukken om aan te geven dat trauma's worden doorgegeven?
Met The milk of sorrow bewijst scenariste en regisseuse Claudia Llosa, die drie jaar geleden met haar debuutfilm Medeinusa op het filmfestival van Rotterdam de prijs van de internationale filmkritiek won, zich als een volstrekt oorspronkelijk talent, bij wie poëzie niet staat voor mooifilmerij, maar voor het blootleggen van de psychische werkelijkheid achter slagwoorden als trauma en seksueel geweld.
JOS VAN DER BURG
