Het Orkest van het Oosten speelde vrijdagavond in het Muziekcentrum Enschede drie late werken van Mozart. Het werd een concert om warm van te worden.

door Ellen Kruithof

Bij het binnenrijden van de fortepiano opperde mijn buurman dat de solist, de Zuid-Afrikaan Kristian Bezuidenhout, vast de wereld rondreist met zijn eigen instrument. Dat moest even rechtgezet: het instrument was een Lagrassa (1815) uit Wenen, gerestaureerd in Enschede door Edwin Beunk.

Achteraf gezien had het niet rechtgezet hoeven worden: Bezuidenhout bespeelde het instrument alsof het werkelijk zijn eigendom was, iets waarmee hij al jaren vertrouwd was. Nu is hij natuurlijk specialist in het bespelen van antieke piano's, maar dan nog was zijn spel verbluffend. Hij liet de Lagrassa zingen in het 27e en laatste Pianoconcert van Mozart, KV 595.Een pianoforte heeft een groter dynamisch bereik dan zijn voorgangers, maar minder dan de huidige concertvleugel.

Het was even wennen aan de kleinere klank van de Lagrassa en aan de grotere klankkleurverschillen van het instrument. Bezudenhout kon zo elke noot laten horen, zonder dat we het gevoel kregen onder een deken van pianonoten terecht te zijn gekomen. Er was een prachtig moment in het tweede deel, het Larghetto, waar de piano, de fluit en de eerste violen unisono spelen. In plaats van de gebruikelijke overheersing van de piano werd dat nu een spel in drie klankkleuren. Dit was hét voorbeeld van de transparantie die de fortepiano toevoegde.

Het Orkest van het Oosten speelde naast het laatste Pianoconcert, ook de laatste symfonie en de ouverture uit de laatste opera. De opstelling van de strijkers was veranderd, van links naar rechts zaten de eerste violen, de celli, de altviolen en de tweede violen. Dit leverde mooie stereo-effecten op tussen de beide violengroepen. Verder had het laaghout beter aansluiting met de celli, eveneens een positief effect. Het gevaar dat de celli en de bassen elkaar uit het oog konden verliezen, trad niet op.

Symfonie nr. 41, “Jupiter”, was sprankelend en kende helder, doorzichtig spel. Vooral in het laatste deel, waar Mozart meerdere gelijkwaardige melodieën tegelijkertijd laat klinken, waren deze verschillende lagen goed te horen. De helderheid en vrolijkheid had het orkest al meteen in het openingswerk laten horen, de Ouverture van Die Zauberflöte. Dirigent Jan Willem de Vriend had een pittig tempo gekozen, waarin de snelle nootjes tot virtuoze loopjes werden. Het lukte allemaal en het werd een concert om warm van te worden.

GEHOORD:

Enschede – Muziekcentrum, vrijdagavond 5 maart. Concert met werken van Mozart door het Orkest van het Oosten o.l.v. Jan Willem de Vriend, m.m.v. Kristian Bezuidenhout, fortepiano.