Nieuwtjes en nieuws uit boekenland. Zo dagelijks mogelijk.

DINSDAG 28 SEPTEMBER

Riet de Jong-Goossens is dit jaar de winnaar van de Martinus Nijhoff Prijs, de belangrijkste Nederlandse onderscheiding voor vertalers. Ze krijgt de prijs, een bedrag van 35.000 euro, voor haar vertalingen van Zuid-Afrikaanse literatuur naar het Nederlands. Dat maakte het Prins Bernhard Cultuurfonds dinsdag bekend. Het fonds kent de prijs sinds 1955 elk jaar toe aan een vertaler.

In ruim twintig jaar heeft De Jong-Goossens (1937) tientallen boeken vertaald van schrijvers als Ingrid Winterbach, Koos Prinsloo en Marlene van Niekerk. „Daarmee heeft zij een groot deel van de Zuid-Afrikaanse literatuur voor het Nederlandse publiek ontsloten”, aldus de jury.

MAMA

Het verhaal Mama Tandoori van Ernest van der Kwast krijgt een theaterversie. Niehe Media, het productiebedrijf van Ivo Niehe, heeft de theaterrechten verworven. Dat liet uitgeverij Nijgh & Van Ditmar maandag weten. Het theaterstuk gaat in maart 2012 in première. Voor de regie is Ron Cornet aangetrokken.
In juni werd bekend dat het boek wordt verfilmd. Kasander Film werkt aan een internationale coproductie die in ieder geval in Nederland en India wordt opgenomen. Mama Tandoori gaat over de onalledaagse Indiase familie van de schrijver.

IK

Nog voor één exemplaar was verkocht, liet schrijver Jan Cremer al ‘’n overbiddelijke BESTSELLER’ op de cover drukken. In hard-rode letters, pontificaal en schuin over ‘Ik Jan Cremer’. Dat verzon de geboren Enschedeër zelf, naar Amerikaans voorbeeld. Toch is zijn debuut uit 1964 gekuist, zo blijkt nu zijn manuscript in de uitverkoop gaat.
Het boek ‘Ik Jan Cremer’ is niet zonder slag of stoot tot stand gekomen. Cremer dreigde zijn contract met uitgeverij De Bezige Bij te verscheuren als zijn debuut er niet uit zou zien zoals het toen 23-jarige ‘broekie’ het had bedacht. Hoezo bravoure? Daarvoor al had de uitgekookte kunstenaar een eigen schilderij voor een miljoen gulden te koop gezet.
Voor het ontwerp van ‘Ik Jan Cremer’ stelde hij de portefeuillekwestie tegenover de behoudende Karel Beunis, die normaliter de romanomslagen bij De Bezige Bij ontwierp. Cremer werd onverbiddelijk gesteund door de legendarische directeur Geert Lubberhuizen, die na een tip van W.F. Hermans het talent binnenhaalde en duizend gulden voorschot betaalde. ‘Een fooi’, snoefde de schrijver.
Toch heeft het rauwe, seksueel onverbloemde ‘Ik Jan Cremer’ niet ongecensureerd de drukpers gehaald, blijkt uit het 227 getypte pagina’s tellende manuscript. Zo lag de door Cremer beschreven ‘nazitijd’ kennelijk gevoelig, zeker voor een uitgeverij die uit het verzet voortkwam. ,,Vooral in het begin van het boek zijn er nogal wat passages geschrapt die als ‘fout’ of ‘antisemitisch’ hadden kunnen worden beschouwd, door lezers zonder oog voor ironie’’, stelt literator Onno Blom in de veilingbrochure. Cremer is gezwicht voor de druk van zijn uitgeverij, stelt Blom. Zo is een anekdote over een strandbezoek in de oorlog gesneuveld. Daarin beschrijft kleine Jan (1940) dat hij vol bewondering naar een colonne Deutsche Mädel kijkt en bij één van hen op de handdoek gaat zitten. Hij neemt sigaretten aan ‘voor Mutti’. Laatste regels: ‘Ik ben ‘n held. Het pakkie sigaretten wordt me afgepakt door een oudere jongen. (ik ben fout geweest in de oorlog, collaboratie met de vijand.)’
Blom: ,,Het was kennelijk een vorm van humor waar de tijd niet rijp voor werd geacht. De oorlog was nog te kort geleden.’’
Dat zal ook hebben meegespeeld bij het schrappen van de beschrijving van de joodse Enschedese slager Isaac Cohen. In het boek besteelt Cohen de jongen en zijn moeder, slacht hun hond en verkoopt het vlees. ‘Wat ik me van hem herinner is dat hij een paarse neus heeft, onsympathieke gluuroogjes en kwijlt als hij praat.’ Uit een paginalange verhandeling over stront sneuvelde een passage over joden.
Volgens Blom wilde De Bezige Bij meer aanstootgevende passages schrappen. ,,Door een aantal staat een kruis, maar Cremer heeft daar zelf in de kantlijn weer bijgeschreven: ‘wel zetten’. Zonder zijn standvastigheid hadden zijn lezers het moeten stellen zonder de mop over de ‘flikkers in het kamp’. ‘Laten staan’, staat met potlood op typoscriptpagina 47: ‘Commandant, commandant. Er zijn flikkers in het kamp!’ ‘Hoe komt u daarbij, soldaat?’ ‘De pik van de kapitein smaakt naar stront!’’’, citeert hij.
Volgens Blom, beoogd biograaf van Jan Wolkers en eerder publicist over Gerrit Komrij, is door het schrappen van scènes het kind niet met het badwater weggegooid. ,,’Ik Jan Cremer’ wemelde nog altijd van de schuttingwoorden, scabreuze passages en harde humor. Inzet, inhoud en stijl waren als geheel behouden gebleven.’’ En die is nu, ongekuist, te koop. Voor de hoogste bieder.
(Bert Janssen)

DONDERDAG 23 SEPTEMBER

Met nog drie campagneweken voor de boeg, maakte schrijver Ernest van der Kwast vandaag bekend dat hij niet met één maar met twee boeken is genomineerd voor de NS Publieksprijs 2010. Ernest van der Kwast publiceerde eerder romans onder de pseudoniemen van Yusef el Halal (Man zoekt vrouw om hem gelukkig te maken) en Sieger Sloot (Stand-in). Nu komt daar ook het pseudoniem van thrillerauteur Suzanne Vermeer bij. De schrijver van Mama Tandoori heeft vanuit Italië bekend dat hij ook de schrijver is van de bloedstollende thriller Cruise.

Al sinds de verschijning van het debuut van Suzanne Vermeer is bekend dat de auteur zich bedient van een schuilnaam, maar de ware identiteit van de schrijver is altijd een geheim gebleven. Ernest van der Kwast vindt het nu de juiste tijd om naar buiten te treden met de waarheid: ‘Ik ben er trots op dat ik de eerste schrijver ben die met twee boeken is genomineerd voor de NS Publieksprijs.’ De andere genomineerden, allen met één boek, zijn Vasco van der Boon & Gerben van der Marel, Erwin Mortier, Franca Treur en Simone van der Vlugt. Er kan nog tot en met donderdag 14 oktober worden gestemd via www.nspublieksprijs.nl. Ernest van der Kwast roept zowel zijn literaire lezers als zijn thrillerfans op om op Mama Tandoori te stemmen: ‘Ik vind dat mijn beste boek moet winnen en dat is zonder twijfel het boek dat ik onder eigen naam heb geschreven.’

Mama Tandoori is een van de drie literaire werken die strijden om de eretitel Boek van het Jaar 2010. Behalve voor de NS Publieksprijs 2010 is het boek ook genomineerd voor de AKO Literatuurprijs (toplijst) en zijn de filmrechten verkocht. Van Mama Tandoori zijn inmiddels 30.000 exemplaren verkocht.

DONDERDAG 16 SEPTEMBER
'Vijftien jaar had de badkamer met de caravanafmetingen probleemloos dienstgedaan, de sporadisch gekneusde knie niet te na gesproken van wie zich, zijn toilet makend of zich scherend voor het lavabootje, te bruusk omdraaide en aan den lijve moest ervaren hoe gering de speling was gebleven tussen rand en wand.'

Met deze zin van 49 woorden uit zijn roman Sprakeloos heeft Tom Lanoye de Tzum-prijs voor de mooiste literaire zin van 2009 gewonnen. Voor elk woord één euro. Kassa!

WOENSDAG 15 SEPTEMBER

Het Letterkundig Museum heeft het literaire archief verworven van Gerrit Komrij (Winterswijk, 1944), criticus, polemist, columnist, toneelschrijver, vertaler, tijdschriftredacteur, poëziebloemlezer, dichter en romanschrijver.

Komrij, die door Kees Fens getypeerd werd als ‘een eenmansbedrijf met een ongekend hoge productie’, staat bekend om zijn virtuoze en kleurrijke taalgebruik. Zijn werk is veelvuldig bekroond en in 1993 ontving de literaire duizendpoot de P.C. Hooft-prijs voor Letterkunde. De jury prees hem bij die gelegenheid om zijn brille, stijlgevoel, vernuft en vitaliteit. Van 2000 tot 2004 was Komrij Dichter des Vaderlands.

Het dankzij de bemiddeling van Jan Juffermans verworven archief bestaat onder meer uit handschriften van alle vroege dichtbundels zoals Maagdenburgse halve bollen en andere gedichten (1968), Tutti-Frutti (1972) en Fabeldieren (1979), en het van aantekeningen voorziene typoscript van Komrijs ‘Portugese’ roman Over de bergen (1990). Ook zijn er documenten in te vinden die betrekking hebben op de periode dat Komrij de leiding had over de Nederlandse tak van de internationaal vermaarde literaire erotische uitgeverij Olympia Press.

Uitgebreide correspondenties behoren tot de aanwinst, waaronder die van Hans Warren (die een compleet Geheim Dagboek-deel zou kunnen vullen!) en de hartelijke briefwisseling met Kees en Barbara van Kooten. Noemenswaardig zijn ook de documenten betreffende Komrijs vertaling van het beroemde kattenboek van T.S. Eliot, waarop de Nederlandse vertaling van de musical Cats is gebaseerd. Drie portrettekeningen door Theo Daamen, de schilder van het portret ‘Komrij met kat’ dat in de Nationale Schrijversgalerij hangt, completeren de aanwinst.

Om de overdracht van dit belangwekkende archief feestelijk te vieren, zal Gerrit Komrij zaterdag 18 september in het Letterkundig Museum optreden voor publiek. De veelzijdige auteur leest onder meer gedichten uit de bibliofiele uitgave Morseseinen uit het Vittoriale, die een dag later in Utrecht gepresenteerd wordt.

Ter gelegenheid van de overdracht wijdt het Letterkundig Museum een kleine tentoonstelling aan de belangrijke aanwinst. Hierin zijn onder meer handgeschreven versies te zien van de gedichten ‘Zelfportret’ en ‘Solo’. Deze en andere hoogtepunten uit het archief zijn vanaf zaterdag 18 september te bewonderen. De expositie is een van de kortlopende actuele tentoonstellingen die sinds de heropening in het museum te zien zijn. De looptijd ervan is afhankelijk van de literaire actualiteit.

HARLEY

Schrijfster Anna Blaman (1905-1960) krijgt een monument in Rotterdam. Burgemeester Ahmed Aboutaleb zal het monument aan de Heemraadssingel op 24 september onthullen, maakten de initiatiefnemers dinsdag bekend.

Anna Blaman is bekend van haar boeken Vrouw en vriend en Eenzaam avontuur. Dit laatste boek leidde in de jaren veertig tot veel commotie vanwege de erotische fragmenten. Het werk staat nu bekend als een klassieker. Blaman, winnares van de P.C. Hooftprijs in 1956, wordt in haar vijftigste sterfjaar dit jaar uitgebreid herdacht.

Het monument 'Eenzaam avontuur' is een kunstwerk in de vorm van een Harley Davidson. Blaman was als motorrijdster en openlijke lesbienne een opvallende verschijning in Rotterdam. Het is ontworpen door Maria Roosen en Arild Veld. Het is mede een initiatief van het Centrum Beeldende Kunst Rotterdam.

DINSDAG 14 SEPTEMBER

‘Onder het schrijven viel ik soms van verveling in slaap. Ik wist niet wàt te beginnen om er eni­ge spanning in te houden.’
Dat schreef W.F. Hermans over zijn eigen roman De donkere kamer van Damocles, al kort na het verschijnen van het boek dat toch bekend is geworden als één van zijn meesterwerken en nog altijd in nieuwe vertalingen verschijnt. Hij vond het éen matig boek'.

Dat is duidelijk geworden bij de research voor het volgende deel van Hermans' Volledige Werken, waarin De donkere kamer van Damocles voor het eerst in één band verschijnt met Nooit meer slapen. Dit deel wordt 15 september gepresenteerd.

SPANNEND

Het schrijversechtpaar heeft zich gespecialiseerd in literaire historische thrillers gebaseerd op werkelijke gebeurtenissen en bestaande historische personages. Het eerste boek van Monaldi & Sorti, Imprimatur, werd door het Vaticaan en Roomse lezers niet gewaardeerd. Vlak na het verschijnen trok ook hun Italiaanse uitgever zich terug. Het echtpaar verhuisde naar Wenen en besloot hun werk niet meer in Italië uit te brengen. Tegenwoordig wordt de Italiaanse editie door de Nederlandse uitgever Cargo / De Bezige Bij uitgegeven. Het thema van Juni – Maand van het Spannende Boek gaat over historische  misdaadverhalen. Het motto luidt Galg en rad – misdaad door de eeuwen heen. Thema en auteurs sluiten hierdoor naadloos bij elkaar aan.

De classica Rita Monaldi (1966) en haar man de musicoloog Francesco P. Sorti (1964) schrijven fulltime aan hun romancycli. Het duo verwierf faam met een serie over Atto Melani, castraat en tevens diplomaat en spion in dienst van de Zonnekoning. Het eerste deel, Imprimatur, verscheen in 2002 en is in 20 talen en 45 landen uitgegeven. Alleen in het vaderland van de auteurs was de bestseller al snel niet meer te krijgen. De onthullingen rondom de zeventiende-eeuwse paus Innocentius XI leidden tot felle, vijandige recensies. Italiaanse uitgevers waagden zich daarna niet meer aan publicatie van het boek. Na Imprimatur (2002) volgden Secretum (2005)en Veritas (2006) met een totale Nederlandstalige oplage van 200.000 exemplaren. In de zomer van 2011 verschijnt het vierde deel in deze reeks: Mysterium. De serie zal uiteindelijk bestaan uit zeven delen. In 2007 startte het schrijversduo met een nieuwe cyclus over Salaì, de geadopteerde zoon en assistent van Leonardo da Vinci.

Galg en rad – misdaad door de eeuwen heen
De misdaadromans waarin geschiedenis een essentiële rol speelt vormen inmiddels een eigen genre. Mysteries, complotten, riten: het zijn sleutelwoorden van de historische thriller. Het grote voorbeeld waarop veel boeken terug te voeren zijn is De naam van de roos (1980) van Umberto Eco

MAANDAG 13 SEPTEMBER

Het complete manuscript van het boek Ik Jan Cremer wordt op 2 oktober geveild bij het veilinghuis Adams Amsterdam Auctions. Dat heeft het veilinghuis maandag bekendgemaakt.

Het beroemde boek, met op de omslag de schrijver op een motor, verscheen in 1964. Wereldwijd zijn meer dan 12 miljoen exemplaren verkocht, aldus Piet van Winden van het veilinghuis. De schrijver (70) wil het manuscript van de hand doen, omdat hij „de zorg graag wil overdragen”, aldus Van Winden. Hij verwacht dat het 227 pagina's tellende manuscript tussen de 200.000 en 250.000 euro gaat opbrengen. Daarmee zou het verreweg het  duurste manuscript zijn dat in Nederland onder de hamer ging. Het boek De Avonden van Gerard Reve bracht destijds volgens hem 160.000 gulden op.

Het Rijksmuseum in Amsterdam verwierf onlangs het originele omslagontwerp van het boek. Het museum beschouwt Ik Jan Cremer als een icoon van de Nederlandse cultuurgeschiedenis.

GESCHIEDENISPRIJS

Els Kloek: Vrouw des huizes. Een cultuurgeschiedenis van de Hollandse huisvrouw
David van Reybrouck: Congo. Een geschiedenis
Robin te Slaa en Edwin Klijn: De NSB. Ontstaan en opkomst van de Nationaal-Socialistische Beweging. 1931-1935
Mariëtte Wolf: Het geheim van De Telegraaf. Geschiedenis van een krant
Annejet van der Zijl (foto): Bernhard. Een verborgen geschiedenis.

Dit zijn de vijf boeken die genomineerd zijn voor de Libris Geschiedenis Prijs. De winnaar ontvangt op 23 oktober, tijdens de Nacht van de Geschiedenis, 20.000 euro.

DONDERDAG 9 SEPTEMBER

Schrijfster Renate Dorrestein ontvangt voor haar roman is er hoop de Inclusieve Griffel 2010.Deze prijs wordt uitgereikt door de Belgische vereniging Inclusie Vlaanderen. Inclusie bekroont jaarlijks het werk van een auteur ‘die een personage met een verstandelijke handicap op een vanzelfsprekende manier in een boek integreert’, aldus Kathelijne De Brauwer van Inclusie Vlaanderen.  De roman is er hoop gaat over Igor, een jongen die in een sociale werkplaats stacaravans monteert, bij zijn oma woont en de wereld beziet op zijn geheel eigen manier. Naast de gewone romaneditie (Uitgeverij Contact) is is er hoop ook verkrijgbaar in een speciale editie voor laaggeletterden (Uitgeverij Eenvoudig Communiceren). Renate Dorrestein is blij verrast met de award. ‘Het is momenteel de week van de laaggeletterdheid. Allerlei kranten en bladen vertalen pagina's in zogeheten eenvoudig Nederlands. Juist die teksten zijn ook goed te volgen voor personen zoals Igor uit is er hoop.’ De prijsuitreiking heeft plaats op zaterdag 6 november om 11 uur tijdens de Antwerpse Boekenbeurs.

GOOS

Maria Goos werkt aan een scenario voor een speelfilm, die gebaseerd is op het boek Jagtlust van schrijfster Annejet van der Zijl. Dat wordt gemeld in het komende nummer van het vrouwenblad Esta, dat volgende week verschijnt.

Van der Zijl debuteerde in 1998 met Jagtlust. Het Gooise landhuis Jagtlust gold in de jaren vijftig en zestig als de meest spraakmakende en tot de verbeelding sprekende artistieke broedplaats van Nederland. Middelpunt was de onlangs overleden dichteres Fritzi ten Harmsen van der Beek. Bewoners en vaste gasten waren onder andere Remco Campert, Gerard Reve en Cees Nooteboom.

Jagtlust is het derde boek van Annejet van der Zijl dat wordt verfilmd. Anna, over Annie M.G. Schmidt, werd vorig jaar tot zesdelige televisieserie bewerkt en de film Sonny Boy gaat in januari in première. De beoogd regisseur van Jagtlust is Johan Timmers, met wie Goos ook de film Vreemd bloed maakte die momenteel in de bioscopen draait.

ROSENBOOM

Thomas Rosenboom (1956) is de nieuwe gastschrijver aan de Universiteit Leiden. Vanaf begin september tot eind november geeft hij een werkcollege creatief schrijven. Dit meldt Unity.FM.
De Leidse gastschrijver houdt traditioneel ook altijd een Albert Verweylezing over een bepaald aspect van de (Nederlandse) literatuur. Rosenbooms lezing, op 18 november, gaat over de koloniale literatuur.
Eerder deze week werd bekend dat Rosenboom met zijn roman Zoete mond op de Tiplijst van de AKO-prijs staat.

WOENSDAG 8 SEPTEMBER

Nederland zal in 2011 gastland zijn op de boekenbeurs van Beijing, in omvang de 4e ter wereld. Deze week werd met de Chinese beursorganisatie daarover overeenstemming bereikt.

Het Nederlands Letterenfonds en voorheen het NLPVF zijn sinds zes jaar actief op de Chinese boekenmarkt. In die periode werden meer dan vijftig Nederlandse literaire werken vertaald en uitgebracht bij grote, gerenommeerde Chinese uitgeverijen. Meer dan veertig titels zijn in voorbereiding en zullen voorafgaand aan de boekenbeurs in september komend jaar worden gepresenteerd.

Zeer onlangs werden met de Yilin Press uit Nanjing besprekingen afgerond over de Chinese uitgave van De donkere kamer van Damocles en Nooit meer slapen. Daarnaast werden tijdens de beurs in Beijing afspraken gemaakt over de publicatie van onder meer Boven is het stil van Gerbrand Bakker, series prentenboeken van Annemarie van Haeringen en Rindert Kromhout, meerdere titels van Annie MG Schmidt, en de Dolfje Weerwolfje-boeken van Paul van Loon. Ook verschijnen binnenkort in Chinese vertaling verschillende non-fictieboeken, waaronder C.D. Barkman & H. De Vries, Een man van drie levens, een biografie van diplomaat, schrijver, geleerde Robert van Gulik, Herman Pleij, Van karmijn, purper en blauw, en Edith Velmans-Van Hessen, Het verhaal van Edith.

# - De nominaties voor de Deutscher Buchpreis zijn bekendgemaakt. Voor Nederland vrij onbekende schrijvers. Voor Rabenliebe won Peter Wawerzinek recent al de Ingeborg Bachmann-preis, toen het boek nog niet eens klaar was.
De winnaar krijgt 25.000 euro. Beklendmaking op 4 oktober.
Twee jaar geleden werd de prijs gewonnen door Uwe Tellkamp voor Der Turm. Vorig jaar won verrassend Kathrin Schmidt met Du stirbst nicht, terwijl ook Herta Müller genomineerd was. Zij had kort tevoren de Nobelprijs gewonnen.

• Jan Faktor, Georgs Sorgen um die Vergangenheit oder im Reich des heiligen Hodensack-Bimbams von Prag (Kiepenheuer & Witsch, März 2010)

• Thomas Lehr, September. Fata Morgana (Carl Hanser Verlag, August 2010)

• Melinda Nadj Abonji, Tauben fliegen auf (Jung und Jung Verlag, August 2010)

• Doron Rabinovici, Andernorts (Suhrkamp Verlag, August 2010)

• Peter Wawerzinek, Rabenliebe (Galiani Berlin, August 2010)

• Judith Zander, Dinge, die wir heute sagten (Deutscher Taschenbuch Verlag, September 2010

# -

Schrijver, dichter en columnist Nico Dijkshoorn werkt aan een nieuwe roman, die zal verschijnen in de zomer van 2011 bij Uitgeverij Contact. Dijkshoorn is al enige tijd bezig met een wat groter boek van persoonlijke aard, maar wil vooralsnog niet veel kwijt over de inhoud.

DINSDAG 7 SEPTEMBER

Peter Carey is een van de weinige schrijvers die twee keer de Booker Prize heeft gewonnen. Hij is nu opnieuw genomineerd. Op 12 oktober wordt de winnaar bekendgemaakt. Dit is de shortlist:

Peter Carey Parrot and Olivier in America (Faber and Faber)

Emma Donoghue Room (Picador - Pan Macmillan)

Damon Galgut In a Strange Room (Atlantic Books - Grove Atlantic)

Howard Jacobson The Finkler Question (Bloomsbury)

Andrea Levy The Long Song (Headline Review - 
Headline Publishing Group)

Tom McCarthy C (Jonathan Cape - Random House)

# - De roman Het Huis van de moskee van Kader Abdolah wordt verfilmd. Zijn uitgeverij, De Geus, heeft daarover een contract gesloten met het productiehuis KeyFilm. Dat maakten zij dinsdag gezamenlijk bekend.

Beri Shalmashi schrijft het scenario voor de film. Bahman Ghobadi (A time for drunken horses, Turtles can fly) gaat hem regisseren. Het is nog niet bekend in welke taal de film wordt opgenomen en wanneer de opnames beginnen.

Het huis van de moskee gaat over wat een Iraanse familie meemaakt rond de tijd dat ayatollah Khomeini in Iran aan de macht komt en het land een Islamitische Republiek wordt. Sinds het boek in 2005 verscheen, zijn er ruim 300.000 exemplaren over de toonbank gegaan.

MAANDAG 6 SEPTEMBER

Goede dagen voor Franca Treur. Eerst genomineerd voor de NS Publieksprijs. Nu is ze met hetzelfde boek, Dorsvloer vol confetti, winnaar van de Selexyz-debuutprijs geworden. Dat is tijdens Manuscripta bekendgemaakt.

De andere genomineerden waren Michiel Klein Nulent voor De tram van half zeven, Anke Scheeren voor De mooiste dagen zijn het ergst, Joost Vandecasteele voor Hoe de wereld perfect functioneert zonder mij en Ivo Victoria voor Hoe ik nimmer de ronde van Frankrijk voor min-twaalfjarigen won. En dat het me spijt.De prijs is een bedrag van 10.000 euro. Om een tijdlang onbezorgd te kunnen schrijven.

ZONDAG 5 SEPTEMBER

De Vastgoedfraude (Vasco van der Boon & Gerben van der Marel), Mama Tandoori (Ernest van der Kwast), Godenslaap (Erwin Mortier), Dorsvloer vol confetti (Franca Treur), Cruise (Suzanne Vermeer) en Op klaarlichte dag (Simone van der Vlugt) zijn genomineerd voor de NS Publieksprijs 2010.

Dat heeft de Stichting CPNB zondag bekendgemaakt in Amsterdam tijdens Manuscripta, de feestelijke opening van het nieuwe boekenseizoen.

Het betreft drie literaire werken, twee spannende boeken en een journalistieke bestseller. De NS Publieksprijs is de enige boekenprijs in Nederland waarbij het publiek de winnaar bepaalt. Stemmen kan tot en met 14 oktober.

Op 19 oktober wordt de winnaar bekendgemaakt. Het publiek kan stemmen via www.nspublieksprijs.nl. Daarnaast is er ook een kernjury bestaande uit driehonderd leden. Deze jury is zondag geïnstalleerd. Het publiek en de jury bepalen samen welk boek wint.
De NS Publieksprijs bestaat uit de eretitel Boek van het jaar 2010, een geldbedrag van 7500 euro, een 1e klas Jaarabonnement van de NS en een sculptuur van de kunstenaar Jeroen Henneman. Vorig jaar won het boek Het diner van Herman Koch. Geert Mak en Hella S. Haasse wonnen de prijs twee keer.

VRIJDAG 3 SEPTEMBER

Met zijn debuut, de verhalenbundel Hoe de wereld perfect functioneert zonder mij, is de Vlaamse schrijver, komiek en theatermaker Joost Vandecasteele (1979) genomineerd voor de Selexyz Debuutprijs 2010 (uitreiking 6 september tijdens Manuscripta), de Academica Debutantenprijs (uitreiking 16 september in schouwburg Kunstmin te Dordrecht) en de Vlaamse Debuutprijs. Dit meldt zijn uitgever, de Arbeiderspers, vol trots.

 In de verhalenbundel Hoe de wereld perfect functioneert zonder mij schept JoostVandecasteele een compleet eigen wereld, vergelijkbaar met de onze maar dan een stuk grauwer en grimmiger. Ons consumentenparadijs is veranderd in een hel met enorme winkelcentra als CityBis, waarvan de bezoekers nooit meer de uitgang kunnen vinden. De metropool van lefgozer Vandecasteele staat stijf van de groezelige seks. Voor de nieuwe generatie zijn idealen passé, zijn individuen belangrijker dan groepen. Overleven in een onmenselijke situatie: dan zoek je je heil in je onderbuikverlangens.

DONDERDAG 2 SEPTEMBER

Manuscripta, de opening van het nieuwe boekenseizoen, begint dit jaar voor het eerst op zaterdagavond. Het literaire festival in de Westergasfabriek in Amsterdam duurt dit weekeinde daardoor drie dagen.

Adriaan van Dis en de Israëlische schrijver Meir Shalev bijten de spits af. Van Dis vertelt over zijn nieuwe roman Tikkop, waarin twee vrienden elkaar weerzien. Verder treden dan onder anderen Karin Slaughter en Arthur Japin op.

Ook is de voorpremière te zien van de film Snel geld, naar het boek van de Zweedse schrijver Jens Lapidus. De avond wordt afgesloten door Kees van Kooten die voorleest uit de bundel Zo wordt u gelukkig, zijn vertaalde gedichten van Billy Collins.

Ook zondag zijn er tal van activiteiten. Ruim 175 auteurs zijn dan aanwezig en vertellen over hun nieuwe boek. Onder anderen Lulu Wang, Saskia Noort, Remco Campert, Tommy Wieringa, Jan Siebelink, Bernhard Schlink hebben toegezegd aanwezig te zijn.

Daarnaast zijn honderd uitgevers present die hun nieuwste boekuitgaven tonen. De VPRO besteedt aandacht aan het literaire feest en zendt onder meer het televisieprogramma Boeken live uit vanaf Manuscripta.

Zondag worden ook de zes genomineerde titels voor de NS Publieksprijs 2010 bekendgemaakt. De winnaar wordt 19 oktober bekend. Maandag wordt de winnaar bekend van de Selexyz debuutprijs en de eerste tiplijst voor de AKO Literatuurprijs.

# - Cees Nooteboom is op 24 augustus vertrokken naar China waar hij in Shanghai optreedt met de Chinese auteur Bi Feiyu ter gelegenheid van het verschijnen van de Chinese vertaling van Hotel Nooteboom. Hij reist door naar de Boekenbeurs in Peking en vervolgt zijn reis naar Korea waar De omweg naar Santiago verschijnt, zijn tweede naar het Koreaans vertaalde boek na Philip en de anderen. In Tokio worden Mokusai en Nootebooms Japanse reisverhalen ten doop gehouden. Nooteboom besluit zijn reis in Frankfurt, waar in de beroemde Quartoreeks bij Suhrkamp al zijn romans en verhalen in een grote band worden gepubliceerd. 

WOENSDAG 1 SEPTEMBER

Niet het (toekomstige) Jan Cremer Museum, niet het Rijksmuseum Twenthe, maar het Rijksmuseum in Amsterdam heeft het originele omslagontwerp van het boek Ik Jan Cremer bemachtigd.

Het museum wilde het exemplaar hebben, omdat het de bestseller van de gelijknamige schrijver uit 1964 beschouwt als een icoon uit de Nederlandse cultuurgeschiedenis.

Het bevat een van de meest karakteristieke beelden van die periode, liet de culturele instelling woensdag weten.

if (typeof(dartPosition5) != 'undefined') { NU.LazyWrite.write('' + dartPosition5 + '
'); } NU.LazyWrite.flush(0)

De cover is vanaf volgende week dinsdag tot en met 27 september te zien. Cremer poseert op de omslag op een geleende Harley Davidson, omdat zijn eigen motor in Spanje was achtergebleven. Hij schreef zijn debuut grotendeels op Ibiza.

MAANDAG 30 AUGUSTUS

# - Cabaretier en schrijfster Paulien Cornelisse ontvangt op 13 november 2010 de Tollens-prijs 2010 voor haar boek Taal is zeg maar echt mijn ding en haar overige verdiensten voor de Nederlandse taal.De Tollens-prijs is de oudste letterkundige prijs van Nederland, vernoemd naar de dichter Hendrik Tollens (1780-1856). Die wordt om de 5 jaar toegekend aan een schrijver die in de 5 voorafgaande jaren volgens de jury een opmerkelijke literaire prestatie leverde.De Tollens-prijs werd voor het eerst uitgereikt in 1902. Tot de gelauwerden behoren onder anderen Lodewijk van Deyssel, Louis Couperus, Arthur van Schendel, Anton Koolhaas, Belcampo, Marten Toonder en Jules Deelder.

# -Appie Baantjer is overleden. De schrijver van de zeer populaire reeks rond de Amsterdamse speurder De Cock is zondag overleden. Baantjer, zelf oud-politieman, is 86 geworden.
Baantjer werd op 16 september 1923 geboren op Urk. Hij werd vooral bekend met zijn boekenreeks rond rechercheur De Cock. Van deze reeks zijn er ruim zeven miljoen verkocht. Naar aanleiding van de boeken is ook een televisieserie gemaakt waarin acteur Piet Römer de hoofdrol vertolkte.

Baantjer werkte zelf tientallen jaren bij de Amsterdamse politie waarvan vele op het bekende bureau Warmoesstraat. Baantjers eerste verhaal 5 x 8...Grijpt in verscheen in 1958. Het karakter van rechercheur de Cock, met cee-oo-cee-kaa, dook voor het eerst op in in het boek Een strop voor Bobby maar kreeg pas definitief vorm in de Cock en de wurger op zondag. Dat werk verscheen in 1965.

Volgens de Uitgever werd begin augustus bij de auteur een agressieve vorm van slokdarmkanker geconstateerd. De laatste dagen werd Baantjer verzorgd in een hospice in Alkmaar omringd door zijn dierbaren.

Op vrijdag 3 september wordt er een condoleancebijeenkomst gehouden in de Bonifatiuskerk in Medemblik. Volgens de bekendmaking van Uitgeverij De Fontein is deze toegankelijk voor iedereen die Appie Baantjer een warm hart toedraagt. De schrijver en oud-politieman zal in besloten kring worden begraven.
Baantjer trouwde in 1952 met Marretje van der Vaart, zij overleed in 2007 op 78-jarige leeftijd.

# - Een flinke kilometer van de schaapskooi net buiten Wilhelminadorp waar hij op deze winderige zondagmiddag staat voor te lezen ligt de belangrijkste plaats uit de nieuwe - en lijvige - roman van schrijver Oek de Jong: het Goese Sas.

Het Sas, is dan ook de werktitel van het boek, dat vanaf volgend jaar in twee delen verschijnt. Het is een familiegeschiedenis die zich uitstrekt over drie generaties. De hoofdpersoon is van De Jongs leeftijd, geboren in 1950. En hoewel ook Oek de Jong veel jeugdherinneringen heeft aan het Goese Sas, is de roman niet puur autobiografisch, zegt hij. "Dat vind ik te beperkend."

"Het Goese Sas is de prominentste locatie in het boek. In die tijd had je alleen die hele kleine sluis, een paar sluiswachterswoningen en het bekende café: Het Loze Vissertje. Dat was het." In het boek is het een 'lieu de mémoire', een vindplaats voor herinneringen, en een plaats van inwijding. "Er doen zich daar steeds schokkende gebeurtenissen voor."

Eén hoofdstuk leest hij vandaag voor, over Abe, een jongen van tien, die op een warme zomerse zondag stiekem gaat zwemmen in het Sas. "Hij hoorde niet tussen degenen die daar nu waren, maar het gejoel van de zwemmers had zijn oren al bereikt." De Jong vertelt beeldend, over een duik in het groen-gele water, de geur van een sigaret en het geluid uit een transistor, over het gekrioel van lijven in het water en over hoe sierlijk een meisje een zweefduik neemt. "En boven alles uit klonk de siddering van de duikplank."

Het idee om over Zeeland te schrijven had hij al lang, vertelt De Jong, die vooral bekend is van zijn roman Opwaaiende Zomerjurken uit 1979. Zes jaar geleden besloot hij het boek echt te gaan maken, nadat hij op een ochtend, thuis, inspiratie kreeg toen hij naar een oude prent van Goes keek. "Toen dacht ik: nu ga ik mijn Zeeuwse roman schrijven."

VRIJDAG 27 AUGUSTUS

Herman Finkers opent woensdag 8 september de tentoonstelling Teigetje & Woelrat in het Gerard Revemuseum in de Openbare Bibliotheek Amsterdam. De tentoonstelling is tussen 9 september en 30 november te zien op de tweede etage van de bieb, zo is  bekendgemaakt.

De in 2006 overleden schrijver Reve woonde tussen 1964 en 1971 in Huize Het Gras in het Friese Greonterp. Zijn partners Willem Bruno van Albada en Hendrik van Manen, in de literatuur bekend als Teigetje en Woelrat, maakten in die periode honderden foto's van het alledaagse leven, de arbeid, de buren, het huis en vrienden. Veel van deze foto's, met verklarende teksten, worden tentoongesteld.

MAANDAG 23 AUGUSTUS

Voor de AKO Literatuurprijs zijn liefst 430 boeken ingestuurd. De Tiplijst van 25 titels voor de AKO Literatuurprijs (fictie en non-fictie) wordt maandag 6 september bekendgemaakt.
De Toplijst, de eindselectie van zes titels, wordt op 1 oktober onthuld in het nieuwe nieuwsprogramma Nieuwsuur. Op 8 november is de bekendmaking en prijsuitreiking. Voorzitter van de jury is Femke Halsema.

# - Frank Groothof, theatermaker en artiest, voorzitter, Karel Berkhout, redacteur jeugdliteratuur NRC Handelsblad, Kees ‘t Hart, schrijver van romans, poëzie en essays, Suzanne Hertogs (Ontwerphaven), grafisch ontwerper en uitgever DUF en Annemie Leysen, recensent jeugdliteratuur De Morgen en voormalig docent Nederlands aan de lerarenopleiding van de Katholieke Hogeschool Leuven.
Dit is de jury van de Woutertje Pietertje Prijs.

De Woutertje Pieterse Prijs wordt jaarlijks uitgereikt aan een auteur van een oorspronkelijk Nederlandstalig jeugdboek dat tussen 1 januari en 31 december van het jaar voorafgaand aan de prijsuitreiking is uitgekomen. De prijs bestaat uit een oorkonde en een bedrag van 15.000 euro en zal op donderdag 3 maart 2011 voor de vierentwintigste keer worden uitgereikt. De prijs wordt financieel mogelijk gemaakt door de auteursrechtorganisatie Stichting LIRA (Literaire Rechten Auteurs).

ZATERDAG 21 AUGUSTUS

De vuurwerkramp spreekt tot de verbeelding van romanschrijvers. Nadat de ramp eerder als decor diende in de roman Begeerte heeft ons aangeraakt van Bert Natter verschijnt eind september Bonita Avenue van Peter Buwalda. Opmerkelijk: voor beide schrijvers is het hun fictiedebuut.

Buwalda’s Bonita Avenue is een van de grote titels van uitgeverij De Bezige Bij van dit najaar. De roman vertelt het fictieve verhaal van Joni Sigerius, de stiefdochter van de rector magnificus van de Universiteit Twente. Ze heeft een vriend, Aaron, met wie ze een louche handeltje drijft. In 2000, rond de vuurwerkramp, lopen Joni en Aaron tegen de lamp. In die tijd komt de biologische zoon van Sigerius juist uit de gevangenis.

Peter Buwalda was journalist en redacteur van het literaire poptijdschrift Wahwah. Bonita Avenue verschijnt op 23 september.

VRIJDAG 20 AUGUSTUS

Het radioprogramma De Avonden van de VPRO biedt vanaf 6 september een experiment: Een kamer in het verleden. Vijftien bekende Nederlandse schrijvers worden elk een week eenzaam opgesloten in een drijvende bungalow midden op het Lauwersmeer. Zij mogen geen enkele elektronische apparatuur meenemen waarmee zij met de buitenwereld kunnen communiceren. Elke werkdag levert de schrijver die in de bungalow zit een radioreportage voor het programma. Op de laatste dag vertellen zij in een interview over hun ervaringen van de afgelopen zes dagen.

Onder de deelnemers bevinden zich Paulien Cornelisse, Gerbrand Bakker, Tommy Wieringa (foto), Arjen Lubach, Nilgun Yerli en Wim Helsen. Dat heeft eindredacteur Lotje IJzermans donderdag gemeld. De Avonden organiseert het project ter gelegenheid van het 15-jarig bestaan van het radioprogramma.

De schrijvers hebben zelf de volledige vrijheid om op te nemen en te maken wat ze willen, beklemtoont IJzermans. „Het is voor hen ook een interessante ervaring om te zien hoe ze kunnen overleven zonder de talloze communicatiemiddelen die ons de hele dag door domineren”, stelt ze. „Wat gaan mensen doen als ze geen e-mail, geen Facebook, geen Twitter of geen GSM tot hun beschikking hebben? Wat brengt zo'n experiment in creatief opzicht teweeg?”

In 1995, toen De Avonden net was begonnen met uitzenden, voerde het programma een omgekeerd experiment uit. Toen werden twee schrijvers een week in de Euromast opgesloten. Zij mochten toen slechts op virtuele wijze met elkaar communiceren en daar verslag van doen voor de radio. Een kamer in het verleden vertoont ook overeenkomsten met een initiatief van schrijvers Jan Wolkers en Godfried Bomans, die in 1971 allebei een week op het eiland Rottumerplaat doorbrachten en via de radio verslag deden van hun belevenissen op het Waddeneiland. (ANP)

# - Jesse van Muylwijck heeft de Stripschapprijs 2010 gewonnen. Dit heeft Het Stripschap, Nederlands centrum voor belangstellenden in strips, donderdag bekendgemaakt. Van Muylwijck krijgt de prijs op zaterdag 25 september uitgereikt tijdens De Stripdagen in Houten.

De prijs wordt sinds 1974 op voordracht van een onafhankelijke commissie toegekend door Het Stripschap. De onderscheiding is de belangrijkste stripprijs van Nederland en wordt dit jaar voor de 37e keer uitgereikt.
Van Muylwijck maakt onder andere de krantenstrip De Rechter. Deze strip verschijnt al zeventien jaar in veertien kranten. De striptekenaar heeft al meer dan vijfduizend afleveringen van De Rechter getekend.
De commissie van de Stripschapprijzen huldigt Van Muylwijck voor het samenbrengen van inhoud en vorm in zijn strips en noemt zijn stijl primitief en toegankelijk. 

WOENSDAG 18 AUGUSTUS

In januari verschijnt een nieuwe historische roman van Umberto Eco, de Italiaan die met De naam van de roos het genre van de gelaagde historische roman schiep. Dertig jaar geleden is dat. Eco's nieuwste draagt de titel Het Praagse kerkhof. Het boek speelt in "de wonderlijkste, meest mysterieuze en misschien wel gevaarlijkste eeuw aller tijden", zo zegt uitgeverij Prometheus, en wel: de 19de eeuw.
Eco schreef De naam van de roos ook nog historische romans als De slinger van Foucault, Het eiland van de vorige dag en Baudolino. Het Praagse kerkhof gaat paperback 25 euro kosten, gebonden 35,-.

MAANDAG 16 AUGUSTUS

Schrijver Herman Franke (1948) is overleden. Dat heeft zijn uitgeverij Podium bekendgemaakt.
Dit is het persbericht:
In zijn woning in Amsterdam overleed op 14 augustus de schrijver Herman Franke (1948-2010). Hij leed al enige tijd aan prostaatkanker. Tot op het laatst werkte hij aan Traag licht, het derde deel van zijn ‘doorlopende roman’ VOORBIJ IK EN WAARGEBEURD (VIEW). Zijn ziekte noodzaakte hem van dit derde deel een slotdeel te maken.

Herman Franke was een man van woorden, maar ook van daden. Toen hij het schrijverschap allengs sterker als roeping begon te ervaren, nam hij begin jaren negentig radicaal afscheid van een veelbelovende loopbaan als criminoloog. Zijn imposante proefschrift over de geschiedenis van de gevangenis in Nederland bewerkte hij tot een publieksversie (De macht van het lijden, 1996).

Van ambitie en onverschrokkenheid getuigde hij ook toen hij na grote, veelstemmige romans als De verbeelding (AKO Literatuurprijs 1998) en Wolfstonen (een profetische roman, verscheen in het hart van het Pim Fortuyn-tijdperk, 2003), naar een vorm zocht waarin hij zich niet meer gebonden hoefde te voelen aan traditionele literaire vormen of grenzen. Hij vond die vorm in de doorlopende roman VOORBIJ IK EN WAARGEBEURD.

Zijn literaire meesterschap toonde hij tevens in het ultrakorte verhaal (Notulen, 2004), in essays (De tuinman en de dood van Diana, 1999) en in columns over schrijven en lezen (Waarom vrouwen betere lezers zijn, 2004). Zijn laatste roman Traag licht (VIEW deel 3) zal in oktober van dit jaar verschijnen.

In overleg met de auteur werd bovendien besloten tot een postume uitgave van een royale keuze uit al zijn artikelen en essays, een monumentaal boek dat Frankes unieke positie als onafhankelijk, strijdbaar denker krachtig zal onderstrepen. Deze uitgave zal naar verwachting najaar 2011 leverbaar zijn.