Kinderboeken, dichtbundels, songteksten en scenario's voor musicals, filmscripts, schrijver Sjoerd Kuyper (1952) schrijft het allemaal. Afgelopen week verscheen een nieuwe dichtbundel van zijn hand, 'September' genaamd, naar de periode in een mensenleven waar hij naar zijn gevoel nu zelf in zit.

Door Sonja de Jong

Voor zijn kinderboeken werd hij vele malen bekroond, onder meer met Gouden en Zilveren Griffels. Met de film 'Het zakmes' sleepte hij een Emmy Award en een Gouden Kalf in de wacht. De liedteksten voor 'Turks fruit' leverden hem de John Kraaijkamp Musical Award op. En dan vergeten we ongetwijfeld nog een paar prijzen. Maar voor zijn gedichten ontving hij tot op heden nog nooit een prijs. Ten onrechte, want er zitten hele mooie tussen. Hele maffe ook, hele kinderlijke en hele klassieke. Want de dichter Sjoerd Kuyper bedient zich van het volledige scala aan poëzievormen. „Het onderwerp bepaalt mijn stijl, de eerste regel is dwingend, daar volgt de vorm dan vanzelf uit.”
Een voorkeur voor een van zijn vele activiteiten heeft hij niet. „Behalve dan misschien dat ik het wel fijn vind om zo nu en dan ook mijn volwassen ideeën kwijt te kunnen in mijn gedichten. Hoewel veel daarvan ook voor kinderen geschikt zijn. Ik maak dat onderscheid nooit zo sterk.”
Maar waar moet een gedicht voor Kuyper dan wél aan voldoen? „Het moet een beetje helder zijn en het moet vanuit het individu komen. Dat klinkt plechtiger dan het is. Ik bedoel ermee dat ik niet dicht over voetbal of televisie. Maar wel over liefde, dood, leven. Of over een potscherf in een teiltje water, ja, dat is een heel aardig gedicht geworden. Over politiek zal ik ook niet gauw dichten, dat groot menselijk bedrijf leent zich niet voor een gedicht naar mijn idee. Het moet dicht bij mezelf staan. Maar dan wel op een manier dat het geen egodocument wordt. Het gaat over mezelf, maar dan zo verwoord dat het ook over de lezer gaat. In dat opzicht verschillen mijn gedichten niet van mijn kinderboeken. De lezer moet het gevoel krijgen dat hij zichzelf herkent. En de kunst is om dan precies die woorden te kiezen die je tekst naar de lezer toebrengen.”
Wikken en wegen dus? „In het begin niet. Er is een inval, ik schrijf op wat er in me opkomt en daarna pas ga ik schaven en alles wat puur privé is eruit halen. Of het er juist in laten zitten, als ik denk dat mensen het zullen herkennen uit hun eigen leven. In deze nieuwe bundel staat een aantal gedichten over mijn vader. Dat is heel persoonlijk, maar tegelijk ook heel universeel. Iedereen heeft een vader gehad en de band tussen een vader en een zoon is heel bijzonder. Zelfs als je een rotvader had, kom je niet makkelijk los van hem. Maar mijn vader was een lieve, aardige man die me altijd gesteund heeft in alles wat ik deed.” Kuyper heeft zelfs de toespraak die hij bij diens begrafenis uitsprak opgenomen. „Daar heb ik heel lang over nagedacht. Ik heb zoiets nog nooit eerder in een boek gezien. Maar ik merkte dat mijn woorden heel sterk over het verschijnsel vader/zoon in het algemeen gingen. Wat té privé was, heb ik eruit gehaald. Ik vind het eigenlijk niet onplezierig dat ik op deze manier een piepklein standbeeldje heb kunnen oprichten voor iemand die ik zo liefgehad heb.” In de tekst zijn ook drie buitengewoon mooie gedichten van vader Kees Kuyper opgenomen die aantonen dat zoon Sjoerd het schrijftalent niet van een vreemde heeft.

MUSICAL
Ook zijn eerste kleinzoon, zijn vrouw en zijn kinderen vormen regelmatig onderwerp van Kuypers gedichten. „Ik put uit mijn geluk.” Hij grijnst: „Ik zal wel moeten, want ik ben gewoon gelukkig.” Inmiddels is hij alweer druk met andere dingen: de liedteksten voor de musical 'Brandende liefde', waarvan er ook een paar in 'September' zijn opgenomen, zijn net af, hij werkt aan een jeugdmusical voor Theater Terra en aan het scenario voor een musical over vijftig jaar popmuziek. Ondertussen praat hij met Burny Bos over de verfilming van de Robin-avonturen en met filmmaakster Ineke Houtman over de film 'Mooi leven' of 'Hoe mijn opa de bank beroofde', waarvoor de financiering na dik drie jaar knokken nu eindelijk rond is.
En dan is er ook nog de Annie M.G. Schmidt-lezing in Leiden die hij binnenkort mag houden. „Die uitnodiging vind ik een hele eer, als ik zie wie mijn voorgangers waren. Onder meer Imme Dros, Paul Biegel, Joke van Leeuwen.” Een titel en een onderwerp heeft hij al: 'Over het nieuwe schrijven en mijn oude schrijversneus'.
„Het wordt een opgewekt verhaal over de sombere situatie bij uitgevers, waar ik me erg kwaad over maak. Ze zijn steeds meer gericht op snelle successen en zodra iets niet meer goed verkoopt, wordt het in de ramsj gegooid. Ze durven hun nek niet meer uit te steken en kiezen liever voor een zoveelste deeltje in een successerie. Er is een volkomen gebrek aan respect voor goeie schrijvers. Boeken van geweldige kinderboekenschrijvers als Els Pelgrom en Alet Schouten, die in de jaren zeventig en tachtig vele malen bekroond werden, zijn helemaal niet meer verkrijgbaar. Ik vind dat heel erg. Uitgevers hebben een hoop aan die boeken verdiend, dan moeten ze nu ook de piëteit tonen om die schat goed te bewaren. Natuurlijk moet er brood op de plank komen, maar zo nu en dan moet een uitgever zijn nek durven uitsteken.”