De bouw van het nieuwe Filmmuseum aan het IJ in Amsterdam gaat definitief door. Het moet een ontmoetingsplek worden voor alles en iedereen op filmgebied.

door Ronald Ockhuysen

Zeer heuglijk, noemt Sandra den Hamer de afgelopen week. Eindelijk dan, twee jaar na haar benoeming, werd het plan voor een nieuw Filmmuseum aan het IJ een feit. Maar dat nieuws ging wel gepaard met een bijsluiter: in het nieuwe gebouw stijgen de
 exploitatiekosten van zeven naar twaalf miljoen per jaar.
'Normaal en nodig', noemt Den Hamer die kosten. Ze maakt een simpele rekensom: "Onze huurlasten nemen toe, omdat we twee nieuwe gebouwen zullen betrekken; er komt ook een groot collectiecentrum. En de ambities zijn bijgesteld. We krijgen vier zalen waar
 we films vertonen, en vier keer per jaar organiseren we grote tentoonstellingen in onze tentoonstellingsruimte van 1200 m2. Dat is stevig."
Ze had ook, om de kosten te drukken, voor een permanente expositie kunnen kiezen. Maar dat vindt ze te makkelijk en te lui.
"Ik ben niet van het soort dat in zo'n prachtig gebouw met zijn duimen gaat zitten draaien." Op dit moment onderhandelt Den Hamer  met het MoMA in New York en de Cinémathèque Français over samenwerkingsverbanden. "We worden een gebouw voor iedereen. We
 gaan aanhaken bij blockbusters, en zullen aan de andere kant van het spectrum ook installaties presenteren op het grensgebied van film en beeldende kunst."
Den Hamer kent 'natuurlijk' de verhalen van de Amsterdams ziekte: nieuwe, culturele gebouwen neerzetten, en kort na de opening constateren dat het eigenlijk allemaal te duur is om te exploiteren. Juist daarom, zegt ze, begroot ze nu realistisch, 'om
 straks niet in de verdrukking te komen'.
Bovendien: van die vijf miljoen aan extra kosten zijn er al zo'n drieëneenhalf gedekt. Ze heeft toezeggingen van fondsen, en het Ministerie van OCW heeft al laten weten dat het de structurele subsidie aan het Filmmuseum na de verhuizing zal verhogen. Ook
 denkt Den Hamer een miljoen euro op te halen bij het bedrijfsleven, 'al is dat in de huidige markt ongelooflijk lastig'.
Nog in juli zal de bouw aan de IJ-oever beginnen, eind 2011 zal het nieuwe onderkomen worden betrokken. Het verenigt alle publieksfuncties in één gebouw: behalve vier filmzalen is er in het ontwerp van het Weense bureau Delugan Meissl plaats voor
 tentoonstellingen, educatieve activiteiten, een bibliotheek en een studiecentrum. Werkruimten, een winkel en een café-restaurant completeren het aanbod.
"Het gebouw zal de positie van het Filmmuseum drastisch veranderen. We staan nu internationaal hoog aangeschreven wegens onze resultaten op het gebied van filmrestauraties. Maar in de stad leiden we een sluimerend bestaan. Dat verandert rigoureus."
 Het Filmmuseum wordt, stelt Den Hamer, hét centrum van de film, waar publiek, cinefielen, studenten, scholieren professionals en toeristen zich mengen. "Het mseum zal een metamorfose ondergaan. De nieuwbouw zie ik als middel om die metamorfose te
 bewerkstelligen."
Het nieuwe museum wordt geen gebouw over de geschiedenis van de cinematografie, al zal die aan bod komen. Den Hamer ziet haar museum in de eerste plaats als een ontmoetingsplek voor alles op filmgebied - 'met een nadruk op de diverse rollen die film in
 de hedendaagse samenleving speelt. Dat kan die van aanjager van trends zijn, van platform van games, film kan louter kunst zijn, of een belangrijke opiniemaker'.
Het museum maakt deel uit van de nieuwe stadswijk 'Overhoeks' op het voormaligeShell-terrein. In afwachting van het definitief tekenen van het bouwcontract heeft ze zich 'stiekem' wel eens zorgen gemaakt. Middenin de kredietcrisis zo'n project erdoor
 krijgen - dat is geen sinecure.
"Veel van mijn tijd ging zitten in de begeleiding van alle constructies die nodig waren om het contract af te timmeren. Dat deel is nu afgerond. Ik kan me eindelijk aan bezighouden met de inhoud."