MARKELO Zaal de Haverkamp. Toneel: 'Berend is van de kaort', klucht van Bernd Gombold in de vertaling van Ben ten Velde, Toneelgroep: P.J.G.O. Regie: Egbert Hargeerds. Première zaterdag 21 januari. Volgende uitvoering zaterdag 28 januari 2012

door Paul de Jong

Het is gemakkelijk om te denken dat de jongerenorganisatie de bakermat of de kraamkamer is van het toneel in Markelo. In bepaalde zin is dat ook wel zo,
het is een jeugdgroep die jaarlijks ook toneel speelt. En hoe!

Het is altijd even wennen om leeftijden te zien die in het geheel niet overeenkomen met de bedoelde personages in het verhaal. Maar daar wen je gauw aan, Zelfs het leeftijdsverschil tussen vader en zoon is even wennen wanneer de zoon ouder lijkt dan de vader.
Maar, ja. Het is niet anders dit is een heel jonge groep die nota bene een klucht
van de bekende kluchtauteur Gombold kan spelen en dat doet met een elan
alsof ze met hun dagelijks werk bezig zijn.

Een uitstekend vertaald dialectstuk met typische kluchttypetjes die zeker niet gemakkelijk zijn. Het werd een soepele en enthousiaste vertoning die direct door het publiek werd begrepen. Er zijn heel wat toneelverenigingen die er moeite mee zouden hebben om de typeringen en de speelsnelheid goed vol te houden. Bij een klucht gaat het niet om het zuivere spel maar om de verrassing en het hoge tempo. Het lachen wordt aan elkaar gebreid als een plezierdeken en het lijkt me dat je er jong voor moet zijn om het op die manier te spelen.

Een blijspel heeft typeringen die strikt aan de omschrijving moeten voldoen. Bij de klucht zijn het typetjes die meestal overdreven met over-acting op het toneel gezet worden en dat kost energie. Aan energie geen gebrek bij deze PJGO groep al kan ik me voorstellen dat ze na de eerste uitvoering wel erg veel behoefte hadden om even uit te blazen. In die zin waren er in dit verhaal weinig verschillen in de uitbeelding, het is gevaarlijk om er enkele uit te halen waarvan de vertolking buitengewoon was. De bijzonder consequente Mariska Nijenhuis en de gemakkelijk spelende Jidde Bolink verdienen zeker een pluim, maar bij devolgende uitvoering kunnen de uitschieters van de andere vertolkers komen want het lag dicht bij elkaar.

De enscenering van regisseur Egbert Hargeers was goed doordacht. Als er al zwakke punten zaten in de presentatie, dan was het wel de opzeg-scene aan het einde van het derde bedrijf.  Daar mag  meer dan de helft van geschrapt  worden zonder het stuk tekort te doen. Alle grappen zijn al een keer geweest en de herhalingen maken het veel ingewikkelder dan nodig. Maar vast staat dat de PJGO groep een uitstekend spel gespeeld heeft waarin terecht erg veel te lachen was.